تخریب سازه چیست و چه روش‌هایی دارد
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 11 دقیقه

تخریب سازه چیست و چه روش‌هایی دارد

تخریب سازه فرایندی است که در آن یک سازه یا ساختمان قدیمی مورد تخریب قرار می‌گیرد. با این عمل فضایی که سازه اشغال کرده آزاد می‌شود.

در این صفحه با تخریب سازه چیست و چه روش‌هایی دارد آشنا می شوید:

    تخریب سازه فرایندی است که در آن یک ساختمان یا هر سازه مورد تخریب قرار می‌گیرد. با این عمل فضایی که سازه اشغال کرده است، برای ساخت و سازهای آتی باز می‌شود و فرایندی است که در ابتدای راه جایگزینی سازه‌های جدید با سازه‌های قدیمی انجام می‌شود. انجام عملیات تخریب به شکل کلی به دو روش انجام می‌شود: با استفاده از مواد منفجره، و یا با استفاده از دستگاه‌ها و ماشین‌آلات بدون انفجار.

    امروزه تراکم سازه‌ها و ساختمان‌ها در شهرهای بزرگ و کوچک به سطح بسیار بالایی رسیده است. این موضوعی است که ضرورت توجه تخصصی به فرایند تخریب را دو چندان می‌کند. چرا که احتمال آسیب دیدن ساختمان‌ها و سازه‌های مجاور در این فرایند وجود دارد. این موضوع باعث شده رشته‌ای تحت عنوان مهندسی تخریب ایجاد شود. در این مطلب روش‌های مختلف تخریب سازه معرفی می‌شود.

    چرا تخریب سازه - هدف چیست؟

    ساختمان‌ها و سازه‌ها دارای طول عمر مفید هستند. هر ساختمانی برای عمر مشخصی طراحی و ساخته می‌شود. هنگامی که این عمر مفید به پایان می‌رسد سازه دیگر برای زندگی امن نیست. همچنین اتفاق می‌تواند امنیت محله را نیز تحت تاثیر قرار دهد. به این ترتیب ضرورت تخریب و ایجاد یک سازه جدید خودنمایی می‌کند.

    دلایل زیادی برای تخریب سازه‌ وجود دارد. به هر ترتیب سازه‌های کهنه باید با سازه‌های نو جابجا شوند. ممکن است ساختمان ایستایی خود را از دست داده یا هر نوع آسیب ساختاری دیده باشد. به این ترتیب سازه‌های کوچک تخریب شده و سازه‌های بزرگ‌تر جایگزین آنها می‌شوند.

    اجازه بدهید با تعریف کلمه تخریب شروع کنیم. کلمه تخریب به معنای خراب کردن، تکه تکه کردن و برداشتن است. تخریب سازه فرایند جداسازی اجزا و ویران کردن یک سازه پس از عمر مفید آن با روش‌های از پیش طراحی شده و قابل کنترل است.

    فرایند تخریب سازه

    مراحل مختلفی که در فرایند تخریب سازه وجود دارند شامل این موارد می‌شود:

    1. پیمایش
    2. پاکسازی مواد خطرناک
    3. آماده‌سازی برنامه
    4. معیارهای ایمنی

    تخریب

    پیمایش سازه برای تخریب

    پیمایش به معنای بررسی و مطالعه‌ ویژگی‌های مختلف یک سازه و ساختمان‌های اطراف آن است. در مجموع دو نوع پیمایش اصلی انجام می‌شود:

    • پیمایش سازه
    • پیمایش ساختاری

    پیمایش سازه

    در پیمایش یک سازه برای تخریب موارد زیر بررسی می‌شود:

    • نوع مواد ساختمانی مورد استفاده
    • موارد استفاده سازه قبل از تخریب و بعد از تخریب
    • بررسی وجود چاه قدیمی، مواد آسیب‌رسان، موادی که از مواد شیمیایی سمی به وجود می‌آید، مواد قابل اشتعال و مواردی از این دست در محل سازه
    • شرایط زه کشی و مشکلات احتمالی نشت آب، نشست، و فرسایش
    • امکانات مشاع با ساختمان‌های مجاور، از جمله راه پله یا دیوارهای تقسیم کننده
    • شرایط پیاده‌رو و ترافیک در اطراف سازه
    • حساسیت محله در رابطه با سر و صدا، گرد و خاک، لرزش، و تاثیر ترافیکی

    پیمایش ساختاری

    در پیمایش ساختاری، موارد زیر برای تخریب مورد توجه و بررسی قرار می‌گیرد:

    • روش ساخت سازه
    • سیستم ساختاری و شرایط ساختاری پی ساختمان و تاسیسات زیرزمینی
    • سیستم ساختاری اولیه که در طراحی سازه به کار رفته است
    • وضعیت ساختمان

    پاکسازی مواد آسیب‌رسان و خطرناک

    اگر در بررسی محیط سازه برای تخریب با مواد آسیب‌رسان و خطرناک مثل آلودگی‌های نفتی، مواد معدنی خطرناک، و یا مواد آسیب‌رسان دیگر مواجه شویم نیاز به حذف آنها وجود دارد. برای این کار  باید از افراد متخصص کمک گرفت. آنها قبل از تخریب اقدام به برداشتن و حذف مواد آسیب‌رسان و خطرناک می‌کنند.

    آمادهسازی برنامه تخریب سازه

    در مرحله بعدی یک برنامه تخریب سازه با جزئیات زیاد تهیه می‌شود. این برنامه باید مراحل مختلفی که در فرایند تخریب با آنها درگیر می‌شویم را نشان دهد. از جمله این مراحل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    • محل سازه‌ای که قرار است مورد تخریب واقع شود
    • فاصله این سازه با سازه یا ساختمان‌ها، خیابان‌ها، ساختارها و اجزای خیابانی مهم مجاور آن
    • سیستم‌های پشتوانه ساختاری سازه
    • برنامه‌ای که رویه تخریب سازه را مشخص کند؛ جزئیات ترتیب تخریب اجزای سازه؛ و روش تخریب که قرار است اتخاذ شود.
    • برنامه‌ای که تمام معیارهای ایمنی و هشدار برای حفاظت عمومی را مشخص کند، از جمله استفاده از پیاده‌رو مسقف، سیم و توری جلوگیری از سقوط، و استفاده از سطوح و توری‌های محافظتی
    • روش برداشت و رفع و رجوع آواری که بعد از تخریب سازه به وجود می‌آید
    • زمان مورد نیاز برای تمام فرایند تخریب

    معیارهای ایمنی در حین تخریب ساختارهای ساختمانی

    تمامی کارگران، بازرسان و مهندسان مشغول در پروژه باید با خطرات بالقوه و آسیب‌های احتمالی فرایند تخریب آشنا شوند. تمام کالاهایی که قابل اشتعال باشند باید از مکان خارج شوند مگر اینکه قرار باشد در فرایند مورد استفاده قرار بگیرند. تمام مواد قابل اشتعال مثل چوب، الوار، سوخت و مواد مانند این در محل‌های نگهداری مناسب نگهداری شوند. همچنین باید از تجهیزات آتش‌نشانی در محل تخریب تا پایان تخریب نگهداری کرد.

    در حین تخریب سازه کارگران با مشکلات زیادی روبرو می‌شوند. از جمله این موارد تنفس گرد و خاک و مواد شیمیایی، فشار گرما، سر و صدا، و ناخوشی‌های مرتبط با مشغله است. برای غلبه به این مشکلات باید تصمیمات لازم گرفته شوند.

    روش‌های تخریب سازه و ساختارهای دیگر

    دو روش اصلی برای تخریب سازه و تخریب انواع ساختارها وجود دارد:

    • روش‌های تخریب بدون انفجار
    • تخریب با انفجار

    روش‌های تخریب بدون انفجار

    در این روش‌ها یک سازه با استفاده از تجهیزات و دستگاه‌های مختلف، بدون انفجار مورد تخریب واقع می‌شود. هر یک از این روش‌ها برای انواع خاصی از سازه‌ها کارایی بیشتری دارد. با استفاده از برخی از ابزارها آسیب کمی به مواد ساختمانی و اجزای آن وارد می‌شود. این روش‌ها زمانی که قصد بازیابی و استفاده مجدد از مواد ساختمانی وجود داشته باشد کارایی بیشتری دارند.

    در مقابل برخی از ابزارها حجم تخریب زیادی به سازه وارد می‌کنند. با استفاده از این ابزارها امکان تخریب سازه در زمانی بسیار کوتاه فراهم می‌شود. اما آوار سازه و مواد ساختمانی در آنها به این ترتیب دیگر قابل بازیافت و استفاده مجدد نیست. به هر ترتیب روش‌های تخریب بدون انفجار شامل موارد زیر می‌شود.

    پتک تخریب

    این وسیله یک ابزار دستی برای تخریب دیوارهای کوچک است. با استفاده از این ابزار کارگران اقدام به تخریب اجزای داخلی سازه می‌کنند. استفاده از این ابزار برای تخریب سازه‌های با ارتفاع کم مناسب است. این روش به دلیل آسیب کمی که به اجزای اصلی مواد ساختمانی وارد می‌کند مناسب سازه‌هایی است که قرار است مواد ساختمانی آنها مورد استفاده مجدد قرار بگیرد. این روش مناسب ساختمان‌های دو تا سه طبقه است. از جمله ضعف‌های این روش زمان بسیار کند پیشروی مراحل آن است.

    بولدوزر و ماشین‌آلات کاونده

    ماشین‌آلات بزرگی وجود دارند که در تخریب سازه‌های کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرند. از آنها برای برداشت خاک و همچنین انتقال آوار به کامیون‌ها و مواردی مانند این استفاده می‌شود.

    توپ‌های تخریب

    سازه‌ای با ارتفاع بلندتر از 6 الی 7 طبقه را نمی‌توان با استفاده از بولدوزرها یا ماشین‌آلات کاونده تخریب کرد. در این موارد از جرثقیل‌هایی که دارای توپ یا آونگ تخریب باشند استفاده می‌شود. توپ‌ تخریب دارای یک توپ فولادی بزرگ برای تخریب است که با سیم‌های فولادی از جرثقیل آویزان است. این توپ فولادی کشیده شده و به سمت سازه هل داده می‌شود.

    به این ترتیب توپ فولادی با قدرت به سازه کوبیده می‌شود. بخشی از سازه که مورد ضربه واقع شده تخریب می‌شود. این روش تخریب زیاد توصیه نمی‌شود. چرا که بعد مسیر حرکت توپ فولادی بعد از ضربه به سازه نمی‌تواند مورد کنترل قرار گیرد.

    تخریب با استفاده از توپ تخریب باید توسط کاربران جرثقیل با مهارت بسیار بالا انجام شود. تسلط در کنترل تاب خوردن توپ در این روش حیاتی است. چرا که اگر اشتباه شود و توپ به هدف نخورد، خطر بار بیش از حد روی جرثقیل و سقوط آن وجود دارد.  اندازه سازه‌هایی که با استفاده از این روش می‌توانند تخریب شوند به بلندی خود جرثقیل می‌تواند باشد.

    ماشین‌آلات کاونده مرتفع

    در تخریب سازه‌های بلندی که امکان انفجارشان وجود ندارد از ماشین‌آلات کاونده مرتفع استفاده می‌شود. سازه‌ها و ساختمان‌هایی با ارتفاع بسیار بلند می‌توانند با استفاده از این ماشین‌آلات تخریب شوند. از این ماشین‌آلات می‌توان برای منظورهای مختلف، با کمک تجهیزات اضافی که به آنها متصل می‌شوند کمک گرفت.

    در این روش از یک ماشین پایه، برای مثال یک کاونده استفاده شده و یک بازوی تخریب‌گر به آن متصل می‌شود. یک ابزار تخریب به انتهای بازو اضافه می‌شود. از این ابزار برای تخریب ساختمان از بالا به پایین استفاده می‌شود. به این ترتیب ماشین بخش‌های بزرگ سازه را تخریب می‌کند، و یک تیم متخصص روی زمین هم قطعات و مواد را تفکیک می‌کند. این روش نسبت به روش توپ تخریب و روش‌های با انفجار ایمن‌تر در نظر  گرفته می‌شود.

    تخریب

    یک روش خاص! تخریب با مواد منفجره

    با استفاده از انفجار می‌توان یک سازه را تخریب کرد. همان طور که می‌دانید اگر پی و پشتوانه یک سازه برداشته شود، آن سازه فرو می‌ریزد. با استفاده از تکنیک انفجار، پشتوانه‌های اصلی سازه مثل ستون‌ها، پایه‌ها و پی به وسیله مواد منفجره پوشانده می‌شوند. به این ترتیب هنگامی که این مواد منفجره فعال شوند، ستون‌ها و در ادامه کل ساختار سازه فرو می‌ریزد.

    قرارگیری و کارگذاری درست مواد منفجره برای رسیدن به یک تخریب مناسب و ایمن باید با دقت زیادی انجام می‌شود. برای یک انفجار موفق تیم طراح مجموعه کاملی از نقشه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهند تا اجزای اصلی سازه را شناسایی کنند. آنها سپس تصمیم می‌گیرند از چه نوع مواد منفجره‌ای استفاده کنند، آن را کجا کار بگذارند و چه زمانی را برای فعال شدن آنها اختصاص دهند. از انفجار اغلب برای تخریب سازه‌های بزرگ و مرتفع در مناطق شهری استفاده می‌شود.

    بسته به اینکه سازه چطوری فرو می‌ریزد، دو نوع اصلی از تخریب با انفجار وجود دارد:

    سقوط مثل یک درخت

    در این روش انفجار طوری عمل می‌شود که سازه مانند یک درخت به کناری خواهد افتاد. این روش معمول تخریب با انفجار است. هنگامی که اطراف سازه فضای کافی وجود داشته باشد، این روش توصیه می‌شود. برای مثال اگر سمت چپ ساختمان فضای خالی باشد، مواد منفجره به ستون‌های سمت چپ ساختمان وصل می‌شود. به این ترتیب هنگامی که مواد منفجره فعال می‌شود، ستون‌های سمت چپ تخریب شده و ساختمان متمایل به سقوط از سمت چپ می‌شود. در این مرحله از کابل‌های فولادی نیز برای جهت دادن به سقوط ساختمان استفاده می‌شود.

    سقوط ساختمان در جای خود

    هنگامی که در اطراف سازه فضای خالی وجود نداشته باشد از این روش استفاده می‌شود. این روش زمانی که باید از سازه‌های اطراف محافظت شود کارایی دارد. در این روش مواد منفجره در طبقات پایین‌تر از مرکز سازه قرار داده می‌شود. از آنجا که باید با انفجار ساختمان فرو بریزد در این موارد از مواد منفجره سنگین استفاده می‌شود.

    اگر ویران شدن یکی از طبقات منجر به ویران شدن طبقه بعدی شود، آن وقت سازه می‌تواند در جای خودش فرو بریزد. به هر ترتیب در این روش پس از فعال شدن مواد منفجره، بخش بالایی ساختمان ویران شده و روی بخش پایینی می‌افتد. به واسطه بار سنگین و نیروی انفجار بخش پایینی ساختمان نیز تخریب شده و در جای خودش فرو می‌ریزد. شرکت‌های بسیار کمی از این روش برای تخریب سازه استفاده می‌کنند.

    و همچنین مشاهده کنید: بانک اطلاعات ساختمان

    سخن پایانی

    هنگامی که عمر مفید یک سازه یا ساختمان به پایان می‌رسد، باید به سادگی جای خود را به سازه‌ای جدید بدهد. برای این کار لازم است که سازه تخریب شود. تخریب سازه فرایندی است که طی آن فضا برای ساخت سازه‌های جدید باز می‌شود. برای تخریب سازه‌های مختلف روش‌های مختلفی وجود دارد. برای مثال سازه‌های دارای ارتفاع بسیار کم (در حد 2 یا 3 طبقه) را می‌توان با پتک و استفاده از نیروی انسانی تخریب کرد. حال آنکه برای تخریب سازه‌های بسیار بلند باید از مواد منفجره استفاده کرد. به دلیل پر خطر بودن و تخصصی بودن فرایند تخریب، استفاده از نیروی متخصص ضروری است و فرایند تخریب سازه‌های بزرگ باید حتما تحت نظر مهندس تخریب انجام می‌شود.

     

    پرسش و پاسخ‌های متداول
    نظرات

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.