سیستم های اعلام و اطفای حریق و نحوه ی عملکرد آن ها
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 16 دقیقه

سیستم های اعلام و اطفای حریق و نحوه ی عملکرد آن ها

وقوع حریق، مخرب‌ترین عاملی است که می‌تواند در یک ساختمان به وجود آید. حتی دود هم می‌تواند خطرناک باشد، زیرا استشمام دود می‌تواند منجر به مرگ بسیاری از افراد شود. آتشی که در زمان شروع آن، خیلی کوچک و اندک است، می‌تواند ظرف چند دقیقه چند برابر شود.

در این صفحه با سیستم های اعلام و اطفای حریق و نحوه ی عملکرد آن ها آشنا می شوید:

    اولین خط دفاعی در صورت وقوع حریق، وجود یک آشکارساز برای تشخیص دود است. در یک ساختمان بزرگ، باید یک سیستم هشدار امنیتی نصب شود. همچنین یک سیستم تشخیص حریق دارای قابلیت تماس خودکار هم وجود داشته که از ساختمان شما و تمامی ساکنین حاضر در آن، با استفاده از فناوری‌های امنیتی پیشرفته محافظت ‌نماید.
    زمانی که افراد با حریق مواجه می‌شوند، وحشت می‌کنند. این افراد سعی می‌کنند تا در کنار هم جمع شده و ازدحام ایجاد نمایند و این مسئله می‌تواند بسیار مهلک باشد. زمانی که دودی تشخیص داده می‌شود، دستگاه اعلام حریق باید بلافاصله روشن شود و این اتفاق، فقط در صورت وجود سیستم‌های خودکار رخ می‌دهد. افراد باید زمان کافی داشته باشند تا بتوانند بدون آن‌که ازدحام ایجاد شوند، ساختمان را ترک کنند. برای مهندسینی که در حوزه‌ی حفاظت در برابر حریق کار می‌کنند، چندین شغل مرتبط با سیستم‌های اعلام حریق در ساختمان‌های فعلی وجود دارد. در هر یک از این مشاغل، ضروری است تا رویکردهای نسبتاً مختلفی به کار گرفته شوند.

    مرسوم‌ترین این رویکردها عبارت‌اند از:

    • بررسی سیستم‌های فعلی مرتبط با تشخیص و اعلام حریق.
    • مرور و بررسی آیین‌نامه‌های مربوط، به‌منظور تعیین ضرورت یا عدم ضرورت برای استفاده از سیستم اعلام حریق در ساختمان‌های فعلی و همچنین، در صورت ضرورت، تعیین ویژگی‌های الزامی برای این سیستم‌ها.
    • تعیین امکان استفاده از سیستم‌های تشخیص و اعلام حریق به‌منظور فراهم آوردن سطحی مطلوب از حفاظت در برابر حریق.
    • تعیین بهترین روش‌های ممکن برای نصب سیستم اعلام حریق در ساختمان فعلی.
    • تعیین زمان مناسب برای به‌روزرسانی و ارتقای سیستم‌ها.

    بررسی و ارزیابی سیستم های اعلام و اطفای حریق

    در بررسی سیستم موجود برای تشخیص و اعلام حریق، اولین سؤالی که باید مطرح شود، این است که: بررسی به چه منظوری انجام می‌شود؟ بیشتر ارزیابی‌ها به این منظور انجام می‌گیرند تا مشخص شود که آیا سیستم فعلی می‌تواند الزامات محلی مربوط را برآورده نماید یا خیر. این کار اساساً مستلزم آن است که شخص از آیین‌نامه‌های محلی تا حدودی آشنایی داشته باشد و یا این‌که با تحقیق و جستجو نسبت به آن‌ها آگاهی پیدا نماید.

    یکی دیگر از دلایلی که برای بررسی سیستم‌های موجود مطرح می‌شود، این است که مشخص شود که آیا این سامانه به‌منظور کنترل هزینه‌های دوره‌ی عمر باید تعویض شده یا ارتقاء یابد، یا این‌که نیازی به تعویض وجود ندارد پس با پیرتر شدن سیستم‌های تشخیص و اعلام حریق نیز نیاز به مقدار بیشتری عملیات تعمیر و نگهداری پیدا می‌کنند. سیستم‌های تشخیص دود، حتی درصورتی‌که به‌صورت مرتب و منظم هم بر اساس دستورالعمل‌های سازنده‌‌ی خود تمیز شوند، اما بازهم مقداری گردوخاک و آلودگی بر روی آن‌ها جمع می‌شود. درواقع، عملکرد این سامانه‌ها ممکن است تا حدی کاهش پیدا نماید که در این صورت لازم است تعویض شوند. درصورتی‌که حساسیت دستگاه بیشتر باشد، ممکن است منجر به هشدارهای اشتباه شود، چون در این صورت، دستگاه به مقدار آستانه‌ی واکنش خود نزدیک‌تر است. حساسیت بیشتر همچنین می‌تواند احتمال هشدارهای مزاحم به‌واسطه‌ی منابعی همچون بوی غذا در هنگام آشپزی، بخار یا دود سیگار را هم بیشتر کند که این موارد، در حالت معمول برای اعلام حریق توسط دستگاه تشخیص کفایت لازم را ندارند. هیچ آیین‌نامه‌ای در خصوص تعویض سیستم‌های تشخیص دود کهنه وجود ندارد، دلیل این امر هم آن است که یک بازرسی منظم و برنامه‌ی دوره‌ای، به‌عنوان یک روش اثربخش برای تضمین کارکرد سیستم تشخیص کفایت می‌نماید. الزامات مربوط به سیستم‌های اعلام دود که در خانه‌هایی با یک یا دو خانواده نصب می‌شوند، از این منظر باهم متفاوت است که ضروری است تا این دستگاه‌ها هر ده سال، یک‌بار تعویض شوند. دلیل این پیش‌بینی هم مبتنی بر این فرض است که مالکین خانه‌ها کمتر تمایل دارند تا سیستم‌های تشخیص دود خود را به‌صورت دوره‌ای، تست نموده و یا تمیز کنند. مالکین باید به نحوی ترغیب شوند تا سوابق مربوط به دوره‌های قبل را نیز نگهداری نمایند تا در بررسی اثرات کهنه‌شدن بر روی عملکرد سیستم، به شخصی که آن‌ها را بررسی می‌کند، کمک شود.

    سیستمی که در صورت عدم وجود حریق، اعلام حریق کرده و هشدار می‌دهد، مانند یک “گرگ فریاد زننده” است و باعث می‌شود تا عملکرد سامانه کاهش یابد. علاوه بر این، هزینه‌های مستقیم دیگری هم مانند کاهش بهره‌وری برای ساکنین، تماس با مرکز خدمات شرکت اعلام حریق و احتمالاً جریمه‌هایی که توسط مقامات محلی وضع می‌شوند، نیز وجود دارد. مزایای حاصل از تعویض یک سیستم قدیمی، منجر به کاهش یا حذف این هزینه‌ها شده و می‌تواند هزینه‌های معمول برای مالکیت را نیز کاهش دهد.

    سیستم اعلان حریق

    بسته به عمر سیستم فعلی، سیستم جدید می‌تواند دارای ویژگی‌هایی مانند آزمون تعبیه‌شده‌ی داخلی، پایش برای انحراف از حساسیت و مدیریت و یا ثبت رویدادهای سامانه هم باشد. این ویژگی‌ها می‌توانند به‌صورت مستقیم، هزینه‌های مربوط به آزمون‌های دوره‌ای و نگهداری و تعمیرات را کاهش داده و همچنان به ثبت سوابق ادامه دهند.

    معمولاً سیستم‌های فعلی موجود در ساختمان‌ها را از منظر توانایی آن‌ها در اعلام اعلانات کافی برای ساکنین ارزیابی می‌نمایند. بسیاری از سیستم‌هایی که بر اساس آیین‌نامه‌های قدیمی نصب‌شده و کار می‌کنند، ممکن است قابلیت اعلان هشدار به‌اندازه‌ی کافی برای ساکنین به‌صورت علائم صوتی در مناطقی که افراد خواب بودند، نداشته باشند. آیین‌نامه‌های قدیمی الزام می‌نمودند که سامانه‌ها باید دارای علائم صوتی قابل‌شنیدن به‌گونه‌ای باشند که صدای آن‌ها در همه‌ی نواحی شنیده شوند و یا این‌که باید کفایت لازم برای انجام عملکرد مورد انتظار را داشته باشند. تحقیقی هم به‌منظور اثربخشی در بیدار کردن افراد توسط این سامانه‌ها انجام‌شده و بر اساس نتایج آن، الزاماتی در آیین‌نامه‌ها و استانداردها در نظر گرفته‌شده است. اخیراً تحقیقات نشان داده‌اند که لحن علامت هشدار، علاوه بر میزان فشار صوت، به‌عنوان یکی از عوامل مهم در اثربخشی در بیدار کردن به‌حساب می‌آید.

    یکی از سؤالاتی که برای مالکین پیش می‌آید، این است که آیا لازم است تا سیستم‌های فعلی خود را ارتقاء دهند تا بتوانند سطح الزامی که در آیین‌نامه‌های فعلی تعیین‌شده است را برآورده نمایند یا خیر. بسیاری از قوانین و شرایط، اجازه‌ی استفاده از سیستم‌هایی را که در زمان نصب خود، توانسته باشند آیین‌نامه‌های زمان خود را برآورده نموده باشند، می‌دهند؛ اما درهرصورت، یک مهندس همواره باید این سؤال را در ذهن خود داشته باشد که آیا این سامانه می‌تواند الزامات تعیین‌شده در آیین‌نامه‌های قدیمی، مبنی بر عملکرد بر اساس کارکرد مورد انتظار را برآورده نماید و این‌که آیا این سامانه می‌تواند سطح فشار صوت لازم برای بیدار کردن و هشدار دادن به اشخاص را به وجود آورد یا خیر.

    به همین ترتیب، سیستم‌های موجود را ازنظر توانایی آن‌ها در تولید سیگنال‌های بصری کافی برای برآورده نمودن آیین‌نامه‌های جاری ارزیابی می‌نمایند.

    درصورتی‌که مشخص شود که سیستم تشخیص فعلی باید تعویض شود و یا این‌که لازم باشد تا دستگاه اعلان، ارتقاء داده شود، مهندس مربوط باید بررسی نماید که آیا کل سیستم باید تعویض شود و یا این‌که کافی است تا از سیستم کنترل فعلی و سیم‌کشی استفاده شود. این کار می‌تواند مستلزم سازگاری اجزاء با یکدیگر باشد. تمامی دستگاه‌های آغازکننده باید بر اساس سازگاری آن‌ها با تجهیزات اعلام حریق فهرست شوند، مگر درصورتی‌که با سوئیچ دارای رابط باشند. به‌عنوان‌مثال، درصورتی‌که در واحد کنترل از فناوری آدرس‌دهی به‌منظور برقراری ارتباط با دستگاه‌های آغازکننده استفاده‌شده باشد، این دستگاه‌ها باید فهرست شوند تا بتوانند با آن واحد کنترل خاص کار کنند؛ اما دستگاه‌های آغازکننده‌ای که به سیستم‌های سنتی و ناحیه بندی شده متصل هستند، به شیوه‌ای متفاوت کار می‌کنند. در این دستگاه‌ها، هشدار یا با ایجاد یک اتصال کوتاه مستقیم و یا با تغییر در مقدار جریان موجود در مدار دستگاه آغازکننده (IDC) ایجاد می‌شود؛ بنابراین، در دستگاه‌های سنتی (غیرقابل آدرس‌دهی) که برای کارکرد دستگاه، باید برق وجود داشته باشد، نیازی نیست تا دستگاه با موارد مربوط به سازگاری برای واحد کنترل سازگار باشد، زیرا این دستگاه‌ها صرفاً با ایجاد اتصال کوتاه در IDC به کار می‌افتند.

    دستگاه‌های تشخیص دود سنتی به یکی از این دو شیوه عمل می‌نمایند. یکی از این مدل‌ها با استفاده از کانتکت‌های خشک (بدون انرژی) به IDC متصل می‌شوند. در این دستگاه‌ها لازم است تا یک جریان برق مجزا وجود داشته باشد. این نوع از دستگاه‌ها برای اتصال به یک واحد کنترل اعلام حریق سنتی، نیازی به سازگاری‌های مشخص‌شده ندارند. مدل دوم از این دستگاه‌ها، جریان برق موردنیاز خود را از IDC می‌گیرند و هشدار را بر روی همان دستگاه IDC تولید می‌نمایند. برای اعلام هشدار در این دستگاه‌ها، لازم است تا مقدار جریان به مقداری بیشتر از آستانه‌ی تعیین‌شده توسط سازنده‌ی واحد کنترلی برسد. به همین دلیل، لازم است تا دستگاه تشخیص با واحد کنترل سازگاری داشته باشد تا تضمین شود که جریان‌های کاری و جریان‌های هشدار به شکلی مناسب باهم در تعادل هستند. به این نوع از آشکارسازها معمولاً آشکارسازهای فعال شونده توسط جریان گفته می‌شود. به این دستگاه‌ها همچنین آشکارسازهای دو سیمی هم گفته می‌شود، اما این نام نمی‌تواند به‌خوبی کارکرد آن‌ها را توصیف نماید.

    به‌طورکلی، نیازی نیست تا دستگاه‌های اعلان دارای سازگاری بر اساس الزامات مشخص‌شده باشند. فقط کافی است تا این دستگاه‌ها با ولتاژ مناسب همخوانی داشته باشند. دو نوع دستگاه اعلان وجود دارند که باید الزامات سازگاری با واحد کنترل را برآورده نمایند. اولین مدل، دستگاه‌های اعلان باقابلیت آدرس‌دهی هستند. این دستگاه‌ها باید سازگاری داشته باشند تا تضمین شود که می‌توانند با واحد کنترل، ارتباط برقرار نمایند. دومین مدلی که باید الزامات سازگاری با یک واحد کنترل خاص را داشته باشد، دستگاه‌هایی هستند که دارای الزامات مربوط به کاربرد خاص هستند. در این حالت، سازنده دستگاه اعلان و همچنین مدار دستگاه اعلان را به شکلی خاص طراحی کرده است تا بتوانند با یکدیگر کار کنند. در دستگاه‌های اعلانی که با ولتاژ DC کار می‌کنند، تعداد دستگاه‌های موجود بر روی یک مدار، به‌واسطه‌ی جریانی که دستگاه می‌کشد و مقدار مدار دستگاه اعلان، محدود می‌شود. در دستگاه‌هایی که با ولتاژ AC کار می‌کنند (بلندگوها)، این تعداد بر اساس جریان موجود در آمپلی‌فایر محدود می‌شود.

    تعداد دستگاه‌ها همچنین می‌تواند بر اساس اندازه‌ی سیم‌های موجود و افت ولتاژ حاصل در آن‌ها محدود باشد. ظرفیت تأمین برق و اندازه‌ی سیم‌های موجود ممکن است ایجاب نمایند که پنل تعویض شود یا این‌که پنل‌های تقویت‌کننده‌ای اضافه شوند تا بتوانند در برابر تعداد بیشتر دستگاه‌های اعلان و مدارات اضافی نیز پاسخگو باشند. برای پرداختن به این‌گونه مسائل، ضروری است تا اطلاعاتی از سوی سازنده ارائه‌شده باشد. درصورتی‌که سامانه و سیم‌کشی فعلی دارای ظرفیت کافی و سازگاری مناسب با دستگاه‌ها و آشکارسازهای جدید باشند، بازهم ظرفیت باتری باید بررسی شود تا تضمین شود که این ظرفیت باتری می‌تواند بار جدید را نیز تحمل نماید.

    سیستم اعلان حریق

    آیا نیاز به یک سیستم جدید وجود دارد؟

    ممکن است از یک مهندس خواسته شود که مشخص کند آیا ساختمان فعلی، نیازی به یک سیستم اعلام حریق هم دارد یا خیر. درصورتی‌که ملک بازسازی‌شده باشد و یا درصورتی‌که ساکنین آن تغییر کرده باشند، ممکن است لازم باشد تا یک سیستم جدید نصب شود و یا این‌که امکانات و ویژگی‌های سیستم قبلی ارتقاء یابند. تغییر در آیین‌نامه‌های مربوط به حریق نیز می‌تواند نصب سیستم اعلام حریق در ساختمان را الزام نماید، به‌گونه‌ای که این سیستم بر اساس آیین‌نامه‌های قبلی الزامی نبوده باشد. درصورتی‌که لازم باشد تا از سیستم اعلام حریق استفاده شود، در این آیین‌نامه‌ها معمولاً به یک یا چند مورد از موارد زیر اشاره می‌‌شود:

    • فعال‌سازی به‌صورت دستی
    • تشخیص خودکار حریق
    • اعلام به ساکنین
    • اعلام حریق به نیروهای اورژانس
    • نظارت بر دیگر سیستم‌های مربوط به حفاظت
    • فعال نمودن کارکرد‌های کنترل اضطراری

    ممکن است آیین‌نامه‌ها تمامی این ویژگی‌ها و امکانات را الزام نکرده باشند. به‌عنوان‌مثال، بر اساس یکی از آیین‌نامه‌ها ممکن است الزام شده باشد که از سامانه‌ای استفاده شود که بر سیستم آب‌پاش هم نظارت داشته باشد و بتواند وقوع حریق را به نیروهای اورژانس اطلاع دهد و نیازی نباشد که اساساً به ساکنین اطلاع‌رسانی شود.

    آیا سیستم اعلام و اطفای حریق، ضروری است؟

    حتی درصورتی‌که الزامی به استفاده از یک سیستم اعلام و اطفای حریق در ساختمان وجود نداشته باشد، بازهم می‌توان از این سیستم استفاده نمود تا مالک ساختمان بتواند برای حفاظت از ساختمان خود از آن استفاده کند. در بیشتر موارد، یک سیستم از قبل در ساختمان وجود دارد و فقط بررسی می‌شود که آیا نیازی به استفاده از امکانات اضافی برای آن وجود دارد و آیا این امکانات می‌توانند به اهداف ایمنی در برابر حریق کمک نمایند یا خیر. سیستم‌های اعلام و اطفای حریق، به‌خودی‌خود به‌عنوان یک سیستم محافظت در برابر حریق، کفایت لازم را ندارند اما وجود این دستگاه‌ها به‌عنوان روش‌هایی برای مقابله با حریق، بسیار ضروری هستند. به‌عنوان‌مثال، نمی‌توان از افراد درون ساختمان خواست که ساختمان را ترک نمایند، مگر آن‌که وقوع حریق تشخیص داده شود و هشداری به آن‌ها داده شود. این اعلام باید به‌اندازه‌ای سریع انجام شود که ساکنین، فرصت لازم برای خروج از ساختمان را داشته باشند

    نمی‌توان آتش را به‌صورت دستی اطفاء نمود، مگر آن‌که حریق تشخیص داده‌شده باشد و به نیروهای آتش‌نشانی یا اورژانس هم خبر داده‌شده باشد. درهرصورت، اعلام حریق به آتش‌نشانی نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین‌کننده برآورده شدن اهداف حفاظت در برابر حریق باشد. به‌عنوان‌مثال، در برخی از موارد ممکن است اندازه‌ی آتش به‌اندازه‌ای باشد که بیشتر از ظرفیت نیروهای آتش‌نشانی در محل برای کنترل آتش باشد و حتی اگر سیستم تشخیص، حریق را به‌موقع تشخیص داده و به نیروهای آتش‌نشانی هم اعلام کرده باشد، بازهم مشکل پابرجا باقی خواهد ماند. شاید لازم باشد تا برای دستیابی به سطحی مطلوب از حفاظت در برابر حریق، ترکیبی از سیستم‌های مختلف وجود داشته و به کار گرفته شوند.

    نحوه‌ی نصب سیستم اعلام و اطفای حریق

    درصورتی‌که لازم باشد سیستم اعلام و اطفای حریق در یک ساختمان فعلی، نصب‌شده یا ارتقاء یابد، نحوه‌ی دقیق نصب این سیستم می‌تواند چالش‌برانگیز بوده و تأثیر زیادی بر هزینه‌ها و همچنین حیات پروژه داشته باشد. بدیهی است که ویژگی‌های ساختی ساختمان، نقشی اساسی را در روش‌های نصب سامانه و هزینه‌های آن ایفاء می‌نمایند. درصورتی‌که مهندس مربوط، تجربه‌ی کافی در نصب میدانی و در شرایط واقعی را نداشته باشد، بهترین کار این است که از یک پیمانکار صلاحیت‌دار برای برقراری مسیر مدار و روش‌های نصب کمک گرفته شود.

    درهرصورت، روش‌هایی وجود دارند که مهندسین باید آن‌ها را مدنظر قرار دهند و در خصوص آن‌ها با پیمانکاران خود مشورت نمایند. به‌عنوان‌مثال، نصب آشکارسازها بر روی دیوار در ساختمان‌هایی که اقتصادی‌تر ساخته‌شده‌اند، می‌تواند باعث شود تا سیم‌ها از پایه بیرون بزنند. این مشکل در نصب آشکارسازها در سقف‌هایی که در آن‌ها، مسیرهایی برای عبور سیم‌ها تعبیه‌شده است، وجود ندارد. در آشکارسازهای نوع نقطه‌ای، تعیین این محل‌ها بر اساس مفهوم شعاع حفاظت، به‌جای فضای مربعی می‌تواند تعداد آشکارسازهای لازم برای پوشش فضا را کاهش دهد. حفاظت در برابر حریق در ساختمان‌های قدیمی، معمولاً دشوارتر از ساختمان‌های جدید است.

    سیستم اعلان حریق

    تعمیرات

    چه زمانی لازم است تا سیستم اعلام و اطفای حریق تعمیر شده و یا این‌که ارتقاء داده شود؟ و چه زمانی ارتقای سیستم، ارتقای طراحی کامل را ایجاب می‌نماید؟ درصورتی‌که یک آشکارساز و یا یک دستگاه اعلان حریق ازنظر فیزیکی آسیب ببیند یا این‌که در زمان آزمون از کار بیفتد، می‌توان اجزای آن را نظیر به نظیر تعویض نمود. درصورتی‌که واحد کنترل آسیب‌دیده باشد، پاسخ به این سؤال بر اساس قاعده و قانون خاص آن متفاوت خواهد بود. درصورتی‌که یک پنل تا حدی آسیب‌دیده باشد که نیاز به تعویض داشته باشد، این امر به آن معنا است که تمام سیستم یا بخش بزرگی از آن دیگر کار نمی‌کند؛ بنابراین، باید قطعات آن به‌صورت نظیر به نظیر تعویض شوند.

    رعایت مقررات محلی

    در بیشتر ساختمان‌های مسکونی و تجاری در سرتاسر دنیا، ضروری است که سیستم اعلام حریق وجود داشته باشد. استفاده از دوربین‌های امنیتی اختیاری است، اما استفاده از چراغ‌های چشمک‌زن الزامی است تا صدای افرادی که گیر افتاده‌اند، شنیده شود. در صورت بروز حریق، ضروری است تا تمامی افراد حاضر در ساختمان برای خروج از ساختمان به‌صورت امن، ترغیب شوند.

    تولیدکنندگان سیستم‌های تماس خودکار، معمولاً انواع مختلفی از محصولات سیستم اعلام و اطفای حریق ازجمله سیستم‌های هشدار، سنسورهای مختلف و پنل‌های کنترل مرکزی را ارائه می‌نمایند. پیش از آن‌که ایمنی کل ساختمان به خطر بیفتد هرگونه کارکرد نادرست را تشخیص داده، گزارش کرده و تعمیر نمایید.

    تمامی افرادی که وارد ساختمان خود می‌شوند، انتظار دارند تا ایمنی آن‌ها همواره تأمین شود. این مسئله فقط مختص به رعایت مقررات ساختمان نیست، زیرا هیچ‌کس دوست ندارد که اتفاقاتی برای او رخ دهد که قابل‌پیشگیری نیستند. وقتی‌که شما بر روی تأمین امنیت خانواده خود سرمایه‌گذاری می‌کنید، درواقع زندگی را برای آن‌ها ساده‌تر می‌سازید.

    پرسش و پاسخ‌های متداول

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.