راهنمای کاربردی طراحی دفتر کار
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 12 دقیقه

راهنمای کاربردی طراحی دفتر کار

در اختیار داشتن یک دفتر کار راحت با طراحی خوب، جای مطلوبی برای کار کردن است زیرا روحیه‌ی خوب کارمند باعث افزایش کمیت و کیفیت کارایی می‌شود. به‌علاوه، افراد بیشتر روز خود را در محل کار می‌گذارند بنابراین، طراحی دفتر کار موضوع مهم و قابل‌توجهی است.

در این صفحه با راهنمای کاربردی طراحی دفتر کار آشنا می شوید:

    لازم است در کنار معیارهای خاص، سایر جنبه‌های طراحی، مانند ارگومتری و چینش محل کار هم در نظر گرفته شود. در مقاله‌ی پیش رو، با تمرکز بر جنبه‌های زیر، یک دید کلی درباره‌ی نحوه‌ی طراحی محیط کار شیک ارائه می‌دهیم:

    انواع فضاها

    برای این‌که ساختمان دفتر متناسب با نیازهای کارمند و مشتری باشد، انواع مختلفی از فضاها را شامل می‌شود:

    آفیس

    • آفیس می‌تواند شخصی یا نیمه‌خصوصی، صوتی یا بصری باشد.
    • اتاق کنفرانس
    • فضای کار اشتراکی کارمند/ مشتری
    • بقالی: کیوسک یا ماشین خوراکی
    • لابی: موقعیت مرکزی جهت راهنمای ساختمان، برنامه‌ها و اطلاعات عمومی
    • دهلیز یا فضای مشترک: فضایی چندمنظوره و غیررسمی و مخصوص تجمع
    • تریا یا غذاخوری
    • توالت شخصی یا سرویس بهداشتی
    • مراکز نگهداری از کودک
    • فضای تناسب جسمانی
    • پارکینگ داخلی یا بیرونی

    فضای اشتراکی مدیر

    • دفتر مدیر: که ممکن است شخصی یا نیمه‌خصوصی، بصری یا شنیداری باشد.
    طراحی دفتر کار

    فضای عملیاتی و نگهداری

    • انبار عمومی: برای نگهداری اقلامی مانند نوشت‌افزار، تجهیزات و مواد آموزشی.
    • محل آماده کردن غذا یا آشپزخانه
    • اتاق IT (فناوری اطلاعات/ رایانه)
    • کمد نگهداری

    انواع آفیس

    حتماً باید حین مرحله‌ی طراحی و برنامه‌ریزی مشخص کنید که چه فعالیت‌هایی در محوطه انجام می‌شود و کدام موارد ازجمله ملزومات تشکیل یک محیط کار مناسب است.

    انواع مختلف دفتر کار یا آفیس در ادامه ذکر می‌شود:

    طرح حجره‌ای

    طرح زمین به فضاهای کوچک یا مجزا تقسیم می‌شود که برای انجام کار فردی که به تبادل اطلاعات نیاز ندارد، مناسب است. می‌توان با قراردادن پارتیشن بین سطح بزرگ زمین، چند اتاقک یا مکعب جدا ایجاد کرد و به این طرح رسید.

    پلان آزاد

    این اصطلاح برای هر طرحی که از فضای باز، بزرگ و غیر مجزا برای چند محیط کار استفاده می‌کند، به کار می‌رود. این گزینه مناسب گروه بزرگی از کارمندان است که تقسیم‌کار کرده و مشغول فعالیت‌های روتینی هستند که به تمرکز زیاد نیاز ندارد.

    طراحی آفیس برمبنای فعالیت

    فضا طوری طراحی می‌شود تا فرصت انجام انواع فعالیت‌ها در محیط کار فراهم شود. این فعالیت-ها شامل انواع مختلف جلسات و روابط متقابل می‌باشد. در این شرایط، کارمندان بسته به نوع وظیفه‌ای که باید انجام دهند، محل کار را طی روز تغییر می‌دهند.

    فضای تیمی

    دفترهای گروهی به اعضای یک گروه اجازه می‌دهد تا بدون از دست دادن تمرکز و پرت شدن حواسشان توسط سایر افرادی که عضو تیم آن‌ها نیستند باهم کار کنند. این گزینه برای تیم‌های خلاقی که بحث و تبادل‌نظر بخش بزرگی از فعالیت روزمره‌شان را تشکیل می‌دهد، مطلوب است.

    طراحی دفتر کار گروهی

    ملاحظات مهم طراحی

    ویژگی شایع ساختمان کار شامل فهرستی از عناصر دارای طراحی مناسب می‌باشد که در ادامه ذکرشده است.

    مقرون‌به‌صرفه

    باید کیفیت عملکرد دفتر کار را با استفاده از چرخه‌ی حیات اقتصادی و الگوهای ارزیابی مواد سنجید. در برخی موارد، صاحبان مشاغل باید بدانند که بهینه‌سازی عملکرد ساختمان نیازمند میل به سرمایه‌گذاری اولیه‌ی بالاست تا در بلندمدت پول بیشتری پس‌انداز شود.

    به‌منظور دستیابی به عملکرد مطلوب برای سرمایه‌گذاری روی ساختمان، مهندسی ارزشی ابزار موردنیاز برای ارزیابی عملکرد در برابر هزینه‌ی طراحی هر عنصر و مؤلفه‌ی ساختمان را ارائه می‌دهد. روش صحیح مهندسی ارزشی در مرحله‌ی طراحی ساختمان روش‌های جایگزین طراحی را در نظر می‌گیرد تا نرخ هزینه قابل‌انتظار از پروژه بهینه باشد. مهندسی ارزشی در عین پایین آوردن هزینه‌های چرخه‌ی حیات، ایده‌هایی را انتخاب می‌کند که در حفظ یا تقویت نتایج مؤثر است به‌طور مثال پیمانکار می‌تواند در مرحله‌ی ساخت با استفاده از تخصص خود برای ارائه‌ی تغییراتی که در عین حفظ یا تقویت کیفیت، ارزش و عملکرد طبیعی، باعث پایین آوردن هزینه ‌شود.

    بیشتر بخوانید: ساختمان چیست؟

    مؤثر و کاربردی

    هنگام طراحی یک دفتر کار باید مجموعه نیازهای مصرف‌کننده را در نظر گرفت که شامل تصویر دلخواه او، میزان دسترسی، ساعات کاری، تقاضای رشد، مسائل امنیتی و نتایج ارزیابی میزان آسیب‌پذیری، اندازه‌ی گروه و تشکیلات، پتانسیل رشد، تداوم نیاز، ملزومات اجتماعات گروهی، تجهیزات الکتریکی و ملزومات تکنولوژی، ملزومات شنیداری، ملزومات انبار، خدمات ویژه‌ی بهره‌وری، هرگونه مدیریت مصالح یا جریان پردازش عملکرد، مواردی که می‌تواند برای سلامت افراد خطرناک باشد، استفاده از ماشین و انواع ماشین‌های قابل‌استفاده و اهداف اقتصادی می‌شود.

    انعطاف‌پذیری

    یک دفتر کار مؤثر باید به‌سادگی و با هزینه‌ی مناسب اقتصادی آماده‌ی تعمیر و نوسازی مداوم باشد که گاهی به آن «زیر و رو کردن» می‌گویند. ممکن است این عملیات به دلیل ملاحظات مدیریتی، تغییر پرسنل، تغییر الگوی بیزینس یا بروز شیوه‌ی جدید استفاده از تکنولوژی انجام شود اما شالوده‌ی ساختمان، سیستم‌های داخلی و تجهیزات باید برای این تغییرات آماده‌ باشند. به‌طور مثال ویژگی-هایی نظیر جعبه‌ی اتصال و اجرا برای برق، داده و صدا، سیم‌کشی مقیاسی و بی‌خطر و استفاده از قطب‌ها را در نظر بگیرید که باعث دسترسی آسان و روزمره در محیط کار و تعمیر دوباره‌ی دفاتر کار در آینده می‌شود.

    برنامه‌ریزی شهری

    رفت‌وآمد و تمرکز تعداد زیادی از کارمندان در یک ساختمان کاری، تأثیر به‌سزایی در محله خواهد داشت. ساختمان‌ کار با خدمات خرده-فروشی، غذا و روابطی که بیزینس به محله تزریق می‌کند، جان تازه-ای به محیط می‌بخشد. هنگام ساخت محیط کار باید به مسئله‌ی حمل-ونقل هم توجه داشت. ساختمان‌های کار اغلب تحت‌فشار منطقه بندی و برنامه‌ریزی شهری قرار دارد که سعی می‌کند استفاده‌ی بهینه از زمین و محیط مجاور را بهبود بخشد.

    هنگام انتخاب موقعیت محل کار باید به فاصله‌ای که اکثر کارمندان باید برای رسیدن به دفتر طی کنند، توجه داشت. هنگام تغییر موقعیت محیط کار به‌ناچار باید موقعیت کارمندان را در نظر گرفت؛ به‌خصوص اگر قرار است موقعیت دفتر کار به‌جای دیگری منتقل شود یا در یک محیط جغرافیایی جدید افتتاح شود. ازجمله منابع شهری که باید به آن توجه داشت می‌توان به هزینه‌ی مسکن و قابلیت دسترسی، تراکم ترافیک، کیفیت نظام آموزشی، جاذبه‌های طبیعی مانند مناطق ساحلی، کوهستان و پارک، دسترسی به نیروی کار فرهیخته، نرخ جرم و اجرای قانون و ظرفیت تجهیزات مدنی مانند آب، هدر رفت آب و جمع‌آوری زباله اشاره کرد. پس از احداث و اشغال ساختمان، لازم است از طریق پردازش دقیق اندازه‌گیری، نظارت و گزارش، عملکرد ساختمان در بلندمدت تأیید شود.

    رضایت، سلامتی و راحتی کارمند

     تنها هزینه‌ی بالای کارفرما در محیط کار، با اختلاف زیاد، حقوقی است که به کارمندان داده می‌شود. به همین دلیل، سلامتی، رضایت و راحتی کارمندان در یک دفتر کار سودمند در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد. برای ایجاد رضایت در میان کارمندان می‌توان به عوامل زیر اشاره کرد:

    • می‌توانید از روش‌هایی نظیر بالا بردن نرخ تهویه سازی طبیعی، به‌کارگیری مواد و سیستم‌های غیر سمی و با آلودگی پایین و نظارت بر کیفیت هوای داخل محیط کار استفاده کنید.
    • سیستم سرمایشی و گرمایشی مجزا تعبیه کنید که به هر کارمند اجازه می‌دهد مطابق با نیاز خود دما، نرخ تهویه و جریان هوا را تنظیم کند.
    • تخمین میزان عملکرد و رضایت کارمند کار دشواری است اما انتظار می‌رود اگر محیط کار پویا و مهیج باشد، میزان رضایت و عملکرد کارمند بالا می‌رود. دسترسی داشتن به پنجره و چشم‌انداز، فرصت تعامل و کنترل داشتن روی محیط ازجمله عواملی است که در رضایت کارمند تأثیر می‌گذارد.
    • نور طبیعی برای حفظ سلامت روحی و روانی کارمندان اهمیت دارد. طراحی محیط دفتر باید به‌گونه‌ای باشد که هر کارمند به نور طبیعی و چشم‌انداز خارجی دسترسی داشته باشد. حداقل 30 فوت چراغ در هر فوت مربع از نور غیرمستقیم طبیعی مطلوب است.
    • محیط شنیداری دفتر باید متناسب با سایر سیستم‌های معماری و تجهیزات دفتر باشد. در محیط‌های باز محل کار باید توجه ویژه‌ای به کنترل سروصدا داشت. مثلاً، استفاده از مواد جذب-کننده‌ی صدا، مسدود کردن صدای چند بسامدی و جداسازی مؤثر محیط کار افراد می‌تواند مفید باشد.

    دسترسی و اتصال فنی

    امروزه تکنولوژی تبدیل به ابزار ضروری بیزینس، صنعت و آموزش شده است. با توجه به این‌که تکنولوژی تغییرات زیادی در شکل ساختاری و معماری دفاتر کار ایجاد کرده است، موارد زیر را در نظر بگیرید:

    • ساختمان‌های جدیدی را طراحی کنید که از ساختار قوی و منعطف IT برخوردار باشد زیرا بدین ترتیب در تمام قسمت‌ها امکان دسترسی به تکنولوژی وجود خواهد داشت.
    • هنگام مرحله‌ی برنامه‌ریزی، تمام سیستم‌های موردنیاز تکنولوژی (مثل سیستم‌های صدا/ سیم/ داده مانند سیستم‌های شنیداری/بصری، بلندگو، دسترسی به اینترنت و شبکه‌های محلی [LAN]/ شبکه‌های گسترده [WAN]/ [WI-FI]) را مشخص و فضای کافی برای تجهیزات و اجرای آن فراهم کنید.
    • فناوری بی‌سیم مناسب را در نظر گرفته و اجرا کنید.
    • اگر قصد بازسازی دارید، دسترسی بهتر به زیرساخت‌های IT را در ساختمان فعلی پیاده کنید.

    ایمنی و امنیت

    در چند دهه‌ی اخیر طراحی ساختمان روی محافظت از کارمندان و دارایی در برابر حمله‌ی خشونت‌آمیز تمرکز شده. از طریق ارزیابی همه‌جانبه‌ی موقعیت‌های تهدید‌آمیز، ارزیابی میزان آسیب‌پذیری و خطر، می‌توان ملزومات حفظ امنیت ساختمان را تشخیص داد و واکنش-های منطقی و مناسب را هنگام طراحی اعمال کرد.

    • اگر راه‌های ورودی در معرض دیدمستقیم باشد، می‌توان به‌راحتی روی آن نظارت داشت. از مواردی مانند حصار، دوربین مداربسته، کنترل و نظارت بر راه‌های ورودی و فضاهای باز استفاده کنید که ساکنین دفتر به‌راحتی بتوانند به محیط بیرون احاطه داشته باشند.
    • ممکن است کسانی که برای اولین بار وارد ساختمان می‌شوند و با محیط آشنایی ندارند، در پیدا کردن امن‌ترین راه خروج از ساختمان به مشکل بربخورند. می‌توان برای حل این مشکل استفاده‌ی بیشتر از علائم یا ارائه‌ی اطلاعات امنیتی و راهنمای ساختمان در بروشور را در نظر گرفت.

    پایداری و بهره‌وری انرژی

    روش‌های به حداقل رساندن مصرف انرژی بسته به‌اندازه‌ی ساختمان، شرایط جوی محلی، نرخ و میزان مصرف، شامل موارد زیر می‌شود:

    • کاهش حجم، با هماهنگ‌سازی ساختمان با منطقه، بهینه‌سازی مجتمع مانند کاهش تصفیه، افزایش عایق سازی و ...
    • اندازه‌گیری دقیق سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی و تهویه
    • نصب تجهیزات و دستگاه‌های کم‌مصرف و نورپردازی.

    باید به نصب سیستم‌های تجدید پذیر انرژی که برق ساختمان را تولید می‌کند، سیستم حرارتی خورشیدی که آب گرم خانگی یا تهویه‌ی فضا را تأمین می‌کند یا سیستم پمپ حرارتی زمینی که برای بهبود عملکرد سیستم HVAC (گرمایشی و تهویه) از توان حرارتی زمین استفاده می‌کند، توجه کنید. به‌علاوه باید کاربرد سایر منابع پراکنده‌ی انرژی را که باعث اطمینان خاطر (هنگام وضعیت اضطراری و شرایط واجب) و کاهش وابستگی به سوخت فسیلی می‌شود، در نظر بگیرید.

    نحوه‌ی طراحی دفتر کار: چینش فضا

    محل کار باید طراحی خوبی داشته باشد. باید کاربرد نهایی آن را در نظر داشت و فضای کافی در اختیار کارمندان قرارداد تا به-راحتی در محیط کار حرکت کنند.

    چینش دفتر کار

    ابعاد محیط کار

    عموماً باید هنگام طراحی محل کار حداقل ابعاد زیر را برای هر محیط در نظر گرفت:

    • ارتفاع 2.70 متر
    • فضای بیرونی 9 مترمربع
    • فضای بیرونی هر کارمند حداقل 5 مترمربع

    فضای خدماتی

    به محیطی که مدام در معرض رفت‌وآمد مردم قرار ندارد، فضای خدماتی می‌گویند (مانند راهرو، انبار و بایگانی، رختکن، توالت، حمام و غیره).

    رختکن و توالت نباید در تماس مستقیم با محیط کار باشد بنابراین باید یک راهرو میان این قسمت‌ها قرارداد.

    فضای خدماتی را می‌توان:

    • با استفاده از اتاق و فضای بالای سطح زمین، زیرزمین یا شبه زیرزمین ساخت.
    • به‌صورت طبیعی یا با استفاده از تهویه بادخور کرد.

    فضای جانبی و مشترک

    شامل موارد زیر است:

    • تأسیسات بهداشتی (کلینیک، داروخانه)
    • سالن ناهارخوری یا غذاخوری مشترک
    • پذیرایی و استراحتگاه

    فضای جانبی و مشترک هم باید مثل سایر نقاط کار دارای تهویه و نور مناسب باشد.

    طبقه‌ی میانی که از آن به‌منظور آفیس استفاده می‌شود

    معمولاً، برای ساخت اتاق و فضای موردنیاز بالا یا پایین فضای میانی، از پارتیشن استفاده می‌شود. هنگام طراحی طبقه‌ی میانی، باید به چند جنبه توجه داشت که شامل ملاحظات مدیریت ساختمان و تجهیزات نور و برق می‌شود. به‌علاوه، هنگام طراحی طبقه‌ی میانی باید بار و انحنا را به‌درستی محاسبه کرد.

    راحتی در محیط کار

    همان‌طور که قبلاً اشاره شد، راحتی محیط و کارمندان هنگام طراحی دفتر کار در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد. ازجمله جنبه‌های دیگری که باید به آن توجه داشت، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    نورپردازی

    شاید مدیریت طراحی نور محیط کار، یکی از سخت‌ترین موارد باشد چون به ظرفیت تولید مربوط می‌شود و همچنین باید باعث حفظ سلامت روانی و فیزیکی کارمندان شود تا محیط کار فضای امن و راحت‌تری باشد.

    تهویه‌ی محل کار

    نباید این مورد را دست‌کم گرفت زیرا شرایط خرد اقلیمی (ازجمله سرعت هوا، رطوبت و دما) در حفظ سلامت کارمندان تأثیر به‌سزایی دارد.

    طبق بسیاری از قوانین جهانی، تهویه‌ی هوای محل کار باید به‌اندازه‌ی کافی و به‌درستی صورت پذیرد؛ یعنی هوای پاک باید از یک منبع خارجی وارد شود و در ساختمان جریان یابد. هوای پاک چه‌ به‌صورت طبیعی، چه با وسایل مصنوعی، باید هوای شرجی و مرطوب را رقیق و پاک کند و جریان هوای کافی در اختیار کارمندان قرار دهد تا حس تازگی، بدون بروز خشکی، در ساختمان ایجاد شود.

    سروصدا

    یکی از مواردی که به حال خوب کارمندان کمک می‌کند، کنترل سروصدای محیط کار است.

    به‌منظور رهایی از سروصدا و داشتن آرامش و با توجه به نوع فعالیت‌هایی که قرار است انجام شود، توصیه می‌شود هنگام طراحی محل کار، به‌جای سقف کاذب و پارتیشن، از کوپه‌های مجزا و بسته استفاده کنید.

    پرسش و پاسخ‌های متداول

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.