مدیریت ریسک در پروژه های ساخت و ساز
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 7 دقیقه

مدیریت ریسک در پروژه های ساخت و ساز

در صنعت ساخت و ساز، مدیریت ریسک یک بخش بسیار مهم در مدیریت و برنامه‌ریزی پروژه می‌باشد. در این مقاله به بررسی انواع ریسک در ساخت و ساز خواهیم پرداخت

در این صفحه با مدیریت ریسک در پروژه های ساخت و ساز آشنا می شوید:

    انواع مختلف ریسک در پروژه‌های ساختمانی عبارت‌اند از: ریسک‌های مالی، ریسک‌های زیست‌محیطی، ریسک‌های اجتماعی -اقتصادی و ریسک‌های مرتبط با ساخت و ساز. همه‌ی این موارد در مبحث "مدیریت ریسک " موردمطالعه قرار می‌گیرند.

    تغییرات بسیار زیاد عوامل محیطی در صنعت ساخت و ساز بر کسی پوشیده نیست. این مسئله به‌سادگی تحت تأثیر عوامل خارجی (تکنیکی، طراحی، منطقی، فیزیکی، عملکردی، زیست‌محیطی، اجتماعی-سیاسی و عملیات اورژانسی و سریع و غیره) قرار می‌گیرند که نه‌تنها باعث خارج شدن پروژه از مسیر اصلی خود می‌شود بلکه ممکن است این انحرافات، جبران‌ناپذیر نیز، باشند.

    بنابراین مدیریت ریسک به ابزاری مؤثر تبدیل می‌شود که به ما در گرد هم آوردی انواع ریسک و آنالیز و تحلیل و انجام اقداماتی در جهت از بین بردن آن‌ها در یک پروژه‌ی خاص، کمک می‌کند.

    انواع ریسک در مدیریت پروژه‌های ساخت و ساز

    اصلی‌ترین ریسک‌هایی که در هنگام اداره و مدیریت یک پروژه سر راه یک مدیر پروژه قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

    ریسک‌های مالی، اجتماعی-سیاسی، زیست‌محیطی و ریسک‌های مربوط به عملیات ساخت و ساز.

    ۱. ریسک‌های مالی

    نوسانات قیمت هنگام انجام پروژه، هزینه‌ی مواد و متریال موردنیاز، تقاضای بازار، تخمین‌های نامناسب، تورم، تعویق پرداخت‌ها، جریان مالی نامنظم و عدم شایستگی مالی پیمانکار به‌عنوان تهدیدات بسیار بزرگ برای پروژه و ریسک‌های مالی شناخته می‌شوند.

    مدیریت ریسک در پروژه های ساخت و ساز

    ۲. ریسک‌های اجتماعی-سیاسی

    اصلاحات در قوانین و مقررات دولتی، رشوه، عدم پرداخت به‌موقع هزینه‌ها توسط دولت، افزایش مالیات و تغییر مسئولین از عوامل مهم در این ریسک می‌باشد.

    ۳. ریسک‌های زیست‌محیطی

    آب‌وهوای نا معتدل، بلایای طبیعی، دسترسی آسان همگان به محل انجام پروژه، انواع آلودگی‌ها و معیارهای امنیتی از عوامل تشکیل‌دهنده‌ی این ریسک هستند.

    ۴. ریسک‌های مربوط به ساخت و ساز

    قوانین و قواعد نامناسب، نزاع و جدل بین کارگران، تغییر طراحی‌ها، ناکارآمدی کارگران، عجله در مزایده، وقفه‌ی زمانی برای بررسی نقشه‌ها، کیفیت نامرغوب کار به علت محدودیت‌های زمانی و غیره، از عوامل مهم در ریسک‌های مربوط به ساخت و ساز هستند.

    روند مدیریت ریسک در پروژه‌های ساخت و ساز

    روند مدیریت ریسک چیزی جز یکسری اقدامات جهت کمک به شناخت و برطرف کردن ریسک‌ها برای "با موفقیت به پایان رساندن پروژه " نمی‌باشد. اگر این کار با توجه و به‌درستی انجام شود، مدیریت ریسک ساخت و ساز، نه‌تنها باعث کاهش اتفاقات نامطلوب در پروژه بلکه باعث کاهش اثرات آن نیز می‌شود. به زبان ساده، روند مدیریت ریسک، انجام اقداماتی جهت کاهش و از بین بردن مخاطرات یک پروژه در آینده می‌باشد. درواقع کار مدیریت ریسک دقیقاً همین است.

    ۱. شناخت ریسک

    . جرقه‌ی فکری:

    طرف‌های شریک در پروژه، همه‌ی رویکردهای مربوط به ریسک در پروژه را جمع‌آوری کرده و روی آن بحث می‌نمایند. سپس افکار و ایده‌های خود را برای پیش‌بینی انواع ریسک در پروژه بیان می‌کنند. یک نفر تمام این ایده‌ها را یادداشت کرده و درنهایت ایده‌ها و ریسک‌های ضروری و غیرضروری را از هم جدا می‌کند.

    تکنیک دافی

    به همه‌ی سؤال‌ها توسط چند متخصص به‌صورت گمنام، در چند مرحله، پاسخ داده می‌شود. هدف از این عمل رسیدن به یک جواب مشترک با استفاده از قضاوت‌های تخصصی در چند مرحله‌ی متوالی است. این روند پس از چند مرحله (تعداد مراحل از پیش تعیین‌شده است) یا پس از زمانی که تمام پاسخ‌ها تقریباً یکسان شد، متوقف می‌شود.

    دیدگاه مذاکره/متخصص

    با کارمندان مجرب و افراد مرتبط با پروژه در مورد دیدگاه‌ها و پیشنهاداتشان و در مورد خودداری از عوامل مؤثر و پدیدآورنده ریسک، مشورت می‌شود.

    . تجربیات گذشته

    پروژه‌های مشابه بازبینی و با دقت بررسی می‌شوند تا عواملی که می‌توانستند این پروژه‌ها را تحت تأثیر قرار دهند شناسایی شوند.

    ۱. فهرست ریسک‌ها

    ریسک‌هایی که برای پروژه تهدید محسوب می‌شوند، از پروژه‌های پیشین (با معیارهای مشابه) استخراج‌شده و در کنار هم به‌صورت لیست قرار داده می‌شوند.

    ۲. ارزیابی /تحلیل ریسک

    بعدازاینکه تمام ریسک‌های محتمل شناسایی شد، ارزیابی آن‌ها توسط روش‌های کمی و کیفی انجام می‌شود. با استفاده از روش‌های ارزیابی ریسک، از اطلاعات موجود برای جلوگیری از وقایع و کاهش سطح عواقب آن‌ها در مدیریت ریسک استفاده می‌شود.

    روش‌های کمی

    از این روش معمولاً در پروژه‌های کوچک و متوسط استفاده می‌شود. این روش شامل فهرست کردن و تطبیق دادن مخاطرات و اولویت‌بندی آن‌ها طبق نظر افراد متخصص می‌باشد. در این سازمان‌دهی، ریسک‌ها با توجه به نظرات و دیدگاه‌ها و آستانه تحمل ریسک در پروژه، به سه دسته‌ی: سطح پایین، متوسط و بالا تقسیم می‌شوند. همچنین از این روش، زمانی که اطلاعات زیادی موجود نیست یا زمان انجام پروژه محدود است استفاده می‌شود.

    روش کیفی

    این روش مرتبط با تحلیل اثرات ریسک با استفاده از ریز اطلاعات و اعداد است و در پروژه‌های بزرگ کاربرد دارد.

    مهم‌ترین ارزیابی‌های کیفی عبارت‌اند از:

    • تحلیل چارت تصمیم‌گیری، ارزش پول موردنظر، نظر متخصص، تحلیل چارت کاستی‌ها، منطق تصادفی، توزیع احتمال، آنالیز حساسیت، تخمین مونت کارلو و غیره.
    • تحلیل کیفی به علت نیاز به اطلاعات فراوان برای رسیدن به یک تحلیل دقیق و موشکافانه به زمان و کار بیشتری احتیاج دارد.

    پاسخ ریسک

    پس از شناخت و ارزیابی ریسک‌ها، راه‌ها و اقدامات موجود برای کاهش و دفع ریسک مشخص‌شده و در مورد آن‌ها بحث می‌شود، چراکه ممکن است هر یک از آن‌ها در آینده اتفاق بیفتد. در کنار بررسی عوامل جلوگیری کننده و برطرف‌کننده‌ی ریسک‌های مؤثر بر پروژه، موقعیت‌های مناسب به وجود آمده در زمان وقوع ریسک نیز بررسی می‌شود.

    اجتناب از ریسک

    اجتناب از کارهایی که باعث به وجود آمدن ریسک می‌شود، اجتناب از ریسک می‌باشد.

    همیشه نمی‌توان از ریسک اجتناب کرد، بااین‌حال این ساده‌ترین راه برای اجتناب از ریسک است. به زبان ساده‌تر پاک‌سازی بخش‌هایی از پروژه که باعث به وجود آمدن ریسک‌های جدید شده و کل پروژه را مورد مخاطره قرار می‌دهد، اجتناب از ریسک است.

    اجتناب از ریسک بیشتر زمانی اتفاق می‌افتد که سطح احتمال وقوع ریسک دقیقاً هم‌سطح با امکان انجام پروژه باشد.

    انتقال ریسک

    راه‌های زیادی برای انتقال ریسک از پروژه به افراد ثالث وجود دارد. بیمه، سپردن کارهای پیچیده و مخاطره انگیز به یک سازمان باتجربه، استفاده از قرارداد باقیمت مقطوع به‌جای استفاده از قرارداد باقیمت واحد و در نظر نگرفتن بخش‌هایی مرتبط به گارانتی و ضمانت.

    کاهش ریسک

    کاهش اثر ریسک‌های " اجنتاب ناپذیر " و " غیرقابل‌انتقال " در یک پروژه، کاهش ریسک می‌باشد. بازبینی پروژه، کاهش پیچیدگی‌های موجود درروند انجام، انجام تست‌های اضافی و غیره، راه‌هایی برای کاهش ریسک می‌باشد.

    قبول ریسک

    هر پروژه دارای یکسری ریسک در انواع مختلف است. بعضی از ریسک‌ها باید با رضایت افراد دخیل در پروژه متحمل شده و به‌عنوان یک بخش از پروژه شناخته شود. برای اطمینان در زمان وقوع ریسک، باید همه عوامل مربوط به زمان و هزینه در نظر گرفته شوند. توانایی‌های مدیریتی نیز باید با توجه به عواقب موجود بررسی شوند.

    مشاهده و کنترل ریسک

    برای اینکه عملیات شناسایی ریسک، به‌طور دقیق تحت نظر قرار بگیرد، ارزیابی، پاسخ، مشاهده و کنترل ریسک ضروری است. هم‌زمان با اطمینان یافتن از انجام اقدامات مربوط به ریسک، این اقدام (کنترل و مشاهده ریسک)، شرایطی که احتمال وقوع ریسک‌های جدید در طول انجام پروژه را افزایش می‌دهد، ملاحظه می‌نماید. در قرارها و دیدارهای گروهی هر یک از فهرست‌های تهیه‌شده در مراحل اولیه، با استفاده از مشاهدات انجام‌شده، موردمطالعه قرار می‌گیرند و در صورت نیاز اقدامات اصلاح‌کننده انجام می‌گیرد. این اقدام، یعنی مشاهده و کنترل ریسک در طول انجام پروژه به وقوع می‌پیوندد.

     

    پرسش و پاسخ‌های متداول

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.