انواع نماهای بیرونی ساختمان و مزایا و معایب آنها
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 33 دقیقه

انواع نماهای بیرونی ساختمان و مزایا و معایب آنها

نمای بیرونی ساختمان برای کارکردها و سلیقه های مختلفی کاربرد دارد. در این مقاله توضیحاتی در رابطه با نماهای ساختمانی مختلف داده شده است.

در این صفحه با انواع نماهای بیرونی ساختمان و مزایا و معایب آنها آشنا می شوید:

    نمای بیرونی ساختمان برای کارکردهای مختلفی کاربرد دارد. توجه به هر یک از این اهداف به شما کمک می‌کند تا گزینه مناسبی را برای ساختمان خود انتخاب کنید.

    بارزترین کارکرد به تأمین زیبایی ظاهری ساختمان برمی‌گردد. مصالحی که برای نمای بیرونی منزلتان انتخاب می‌کنید، تأثیر زیادی، روی سبک معماری کلی آن بجا می‌گذارند.

    از دیگر کارکردهای نمای بیرونی می‌توان به حفاظت از منزل در برابر شرایط جوی نامساعد و بهبود عایق‌بندی ساختمان اشاره نمود. برخی مصالح در شرایط جوی خاص اثرگذاری بهتری دارند. به‌عنوان‌مثال برخی مصالح مناسب هوای خیلی گرم و برخی دیگر مناسب هوای خیلی سرد هستند.

    بنابراین نمای مناسب روی ارزش معاملاتی منزلتان تأثیرگذار است. فقط کافی است نمای مناسبی را انتخاب کنید، در این حالت ارزش معاملاتی و سطح استقبال خریداران به‌شدت افزایش می‌یابد.

    اولین و مهم‌ترین عامل قابل‌توجه، نوع نمای بیرونی انتخاب‌شده برای منزل است. از بین گزینه‌های در دسترس، موردی را انتخاب کنید که بهترین ظاهر را به منزلتان می‌بخشد و علاوه بر آن منافع حداکثری را نصیبتان می‌کند. در ادامه مفصل‌تر و با جزئیات بیشتر راجع به نقاط قوت و ضعف انواع نماهای ساختمانی صحبت می‌کنیم.

    1. چوب

    احتمالاً چوب قدیمی‌ترین ماده‌ای است که در نمای بیرونی ساختمان‌ها مورداستفاده قرارگرفته است. چوب از تنوع خیلی بالایی برخوردار است و سبک‌های ظاهری متنوعی را برای ساختمان به ارمغان می‌آورد. هر نمای چوبی سبک و زیبایی خاص خودش را دارد و حس خوب سنتی بودن را به ساختمان اضافه می‌کند.

    نمای چوبی به دلیل زیبایی و ظاهر طبیعی‌اش بشدت مورد استقبال شهروندان است. متداول‌ترین چوب‌های بکار رفته در نمای ساختمان عبارت‌اند از چوب سرو، کاج، صنوبر و چوب قرمز. می‌توان از چوب به‌صورت طبیعی استفاده کرد، یا اینکه با رنگ‌آمیزی آن، نمایی مطابق میل خودتان را ایجاد کنید.

     

    انواع نماهای چوبی

     
    1. تخته و الوار: یکی از کلاسیک‌ترین مصالحی است که برای نمای ساختمان بکار می‌رود. تخته و الوار یا نمای انباری از تخته‌های پهن و یک الوار تشکیل‌شده است. الوار قطعه چوب نازکی است که در محل به هم رسیدن تخته‌ها قرار می‌گیرد و شکاف بین آن‌ها را پُر می‌کند. بدین ترتیب نمای ظاهری عمودی ایجاد می‌شود.

    2. کُنده درخت: این نما از کنده‌های درخت ساخته‌شده است. کنده‌ها به‌صورت به هم پیوسته‌ای روی یکدیگر قرار می‌گیرند.

    3. شینگل: شینگل یا تکه‌های چوب نوع دیگری از نمای ساختمانی است که از قطعات چوبی نازک، سبک و مخروطی تشکیل‌شده است.

    4. توفال: با نام‌های دیگری همچون نبشی، پوشش طولی و تخته شیب‌دار هم از آن یاد می‌شود. توفال از تخته‌های نازکی تشکیل‌شده است که باکمی همپوشانی به‌صورت افقی نصب‌شده‌اند.

    5. نمای چوبی دوسطحی: حالتی مشابه توفال دارد. قسمت بالایی هر الوار افقی روی شیاری قرار می‌گیرد که روی لبه پایینی تخته بالای آن قرار می‌گیرد.

    6. تخته‌های عمودی: بخش عمده این نما از چندین تخته‌پهن که به‌صورت عمودی قرارگرفته‌اند تشکیل‌شده است. ضمناً تخته‌های باریکی بین آن‌ها قرار می‌گیرند.

    7. صفحات چوبی: این نما از صفحات ساده‌ای از جنس پلی وود ساخته‌شده است. این صفحات به‌عنوان نمای خارجی ساختمان‌های ارزان‌قیمت کاربرد دارند.

    هر یک از این نماها دارای نقاط ضعف و قوت خودشان هستند. به‌عنوان‌مثال، بسیاری از افراد نمای کلاسیک شینگل را ترجیح می‌دهند، اما هزینه این نوع نما در بالاترین سطح قرار دارد. توفال ارزان‌ترین نمای چوبی است.

    نماهای چوبی دارای مزایای مشترکی همچون مقاومت در برابر ضربه، زیبایی طبیعی و شخصی‌سازی نامحدود (رنگ‌آمیزی مطابق سلیقه) هستند. نصب نمای چوبی نسبتاً سریع و آسان است. نمای چوبی یکی از بهترین گزینه‌ها برای پروژه‌های شخصی است؛ البته استفاده حرفه‌ای از آن‌هم چندان پُرهزینه نخواهد بود.

    متأسفانه نمای چوب از معایب خاص خودش هم برخوردار است. نمای چوبی به نگهداری منظم نیاز دارد، ضمناً احتمال آسیب‌دیدگی در برابر موریانه، دارکوب و پوسیدگی هم دائماً آن را تهدید می‌کند. هزینه‌های نگهداری از نمای چوبی و حفاظت در برابر تهدیدهای رایج سریعاً افزایش‌یافته و هزینه‌های پایین نصب را خنثی می‌کند.

    نکته نهایی اینکه نمای چوب در برابر آتش‌سوزی مقاوم نیست. اگر در نواحی گرم و خشکی زندگی می‌کنید که آتش‌سوزی‌های جنگل یک مشکل شایع است، آنگاه توجه به این نکته مهم ضروری است و استفاده از نمای چوبی در این مناطق انتخاب درستی نیست.

     

    1.تخته و الوار

    این نمای چوبی دست شما برای خلاقیت را باز می‌گذارد. شما می‌توانید تخته‌هایی با طول‌های مختلف را انتخاب کنید. برخی چوب‌های قابل‌استفاده عبارت‌اند از کاج، صنوبر، سرو و چوب قرمز (یک نوع درخت). علیرغم اینکه ماده اصلی بکار رفته در نماهای چوبی همان چوب است، اما نمونه چوب‌های مهندسی و وینیل هم قابل‌استفاده هستند.

    تخته و الوار

    مزایا
    • باعث می‌شود خانه طویل‌تر به نظر برسد، زیرا معمولاً به‌صورت عمودی نصب می‌شود.
    • بین چوب طبیعی، نمونه چوب مهندسی‌شده و وینیل حق انتخاب دارید.
    • با انتخاب ابعاد چوبی دلخواه، می‌توان خلاقیت به خرج داد. همچنین می‌توان تخته‌ها را به‌صورت عمودی یا افقی نصب کرد.
    • تخته و الوار از جنس وینیل پوسیده نمی‌شود و در برابر حشرات مقاوم هستند. همچنین رنگ‌بندی‌های متنوعی برای آن وجود دارند.
    معایب
    • در صورت عدم نگهداری صحیح، یا پایین بودن کیفیت جنس چوب، احتمال پوسیده شدن یا تخریب توسط موریانه‌ها بالا می‌رود.
    • دوام وینیل به‌اندازه چوب نیست. این ماده با قرار گرفتن در معرض نور خورشید دچار ترک‌خوردگی می‌شود و پس از اتمام عمر مفیدش منجر به آلودگی زیست‌محیطی می‌شود.
     

    2.کُنده درخت

    کنده به خانه ظاهری روستایی و کلبه مانند می‌بخشد. نمای کنده با استفاده از چوب سرو، چوب قرمز، کاج یا سدر ساخته می‌شود. بهتر است کنده‌ها خشک و تمیز بشوند تا طول عمر مفیدشان بیشتر بشود. می‌توان کنده‌ها را رنگ‌آمیزی کرد، هرچه حفظ ظاهر طبیعی و صرفاً تمیز کردن سطح بیرونی آن‌ها گزینه بهتری است.

    کنده درخت

    مزایا
    • به منزل نمایی روستایی می‌بخشد
    • در صورت استفاده از مصالح مرغوب و نگهداری منظم، طول عمر طولانی خواهد داشت.
    معایب
    • به دلیل حرفه‌ای بودن و نیاز به دانش تخصصی، هزینه اولیه آن بالا خواهد بود. ضمناً هزینه‌های نگهداری هم در سطح بالایی قرار دارند.
    • به رسیدگی و مراقبت دائمی نیاز دارد تا از تکثیر حشرات روی آن جلوگیری کرد. ضمناً ترمیم سریع هرگونه ترک‌خوردگی ضروری است، با این کار از گسترش پوسیدگی جلوگیری می‌شود.
     

    3.شینگل 

    شینگل ها از قطعات چوبی یکنواخت، با شکل‌های متفاوتی ساخته‌شده‌اند. بُرش با دستگاه، یکنواختی و هموار بودن شینگل ها را حاصل می‌کند. نصب شینگل ها به‌گونه‌ای است که با همدیگر همپوشانی دارند. سرو قرمز و چوب قرمز ازجمله چوب‌های بکار رفته برای تولید شینگل محسوب می‌شوند. شینگل ها سازگاری بالایی با محیط‌زیست دارند و نمای قدیمی و روستایی را به ارمغان می‌آورند.

    شینگل

    مزایا
    • شینگل ها به خانه نمای طبیعی می‌بخشند. سازگاری نمای شینگل با آب‌نماها و باغ‌ها در سطح خیلی بالایی قرار دارد.
    • هزینه آن‌ها در مقایسه با نماهای آجری و سنگی کمتر است. در صورت نگهداری صحیح، حداقل به‌اندازه سایر مصالح عمر می‌کنند. جلا زدن هر 3 سال یک‌بار و رنگ‌آمیزی هر 6 سال یک‌بار توصیه می‌شود. درصورتی‌که رطوبت محل احداث ساختمان بالا است، استفاده از مواد ضد کپک (ضد قارچ) توصیه می‌شود.
    معایب
    • شینگل ها به مراقبت منظم نیاز دارند. رنگ زدن و درزگیری از آسیب جوی جلوگیری می‌کنند.
    • در برابر رطوبت آسیب‌پذیر هستند و در صورت عدم نگهداری صحیح، کپک و گیاهان زائد روی آن‌ها رشد می‌کنند. حشرات و وزش باد هم می‌توانند به چوب آسیب بزنند. شینگل به‌تدریج دچار پیچ‌خوردگی، کم‌رنگ شدن و ترک‌خوردگی می‌شود.
    • اتصالات نصب شینگل ها به‌مرورزمان شُل می‌شوند
     

    4.تخته‌های چوبی افقی

    نمای خارجی از تخته‌های افقی تشکیل می‌شود. در برخی موارد از زبانه و شیار استفاده می‌شود. این نوع نمای چوبی حس روستایی را به خانه می‌بخشد. برخی چوب‌های مورداستفاده سرو، کاج، صنوبر داگلاس، صنوبر معمولی می‌باشند.

    تخته های افقی

    مزایا
    • یک حس کلاسیک روستایی به منزل می‌بخشد. جذابیت ساختمان را از نمای بیرونی افزایش می‌دهد.
    • هزینه اولیه بالا است، علی‌الخصوص در مواقعی که از چوب قرمز یا سرو استفاده بشود. این چوب‌ها فاقد مقاومت هستند.
    • در صورت عدم نگهداری صحیح، چوب در برابر رطوبت و حشرات آسیب‌پذیر است.
     

    5.تخته‌های چوبی عمودی

    در این حالت تخته‌ها به‌صورت عمودی قرار می‌گیرند. بدین ترتیب ارتفاع ساختمان بیشتر به نظر می‌رسد. تخته‌های نمای عمودی همانند تخته‌های نمای افقی با استفاده از زبانه و شیار به هم متصل می‌شوند. تخته‌هایی از جنس چوب قرمز، صنوبر، سرو برای این نوع نما کاربرد دارند.

    تخته عمودی

    مزایا
    • یک حس کلاسیک روستایی به منزل می‌بخشد. جذابیت ساختمان را از نمای بیرونی افزایش می‌دهد.
    • نمای چوب با محیط‌زیست سازگاری دارد.
    • می‌توان با جلا زدن و رنگ‌آمیزی، ظاهر دلخواه را ایجاد کرد.
    معایب
    • نمای چوب عمودی نیازمند نگهداری منظم است. بدین ترتیب از ترک‌خوردگی، پوسیدگی، تاب برداشتن و لغزیدن قطعات جلوگیری می‌شود. رنگ‌آمیزی یا جلا زدن مجدد پس از 3 یا 6 سال ضروری است.
    • هزینه اولیه بالا است. این هزینه‌ها علی‌الخصوص برای چوب‌هایی همچون چوب قرمز و سرو که ضدپوسیدگی هستند وجود دارند.
    • در صورت عدم نگهداری مناسب، در برابر رطوبت و حشرات آسیب‌پذیر است.
     

    2. وینیل

    نمای وینیلی یکی از مصالح مصنوعی است که در نمای بیرونی منازل کاربرد دارد. وینیل به دلایلی همچون هزینه نگهداری کم، تنوع کاربردی، دوام بالا و هزینه کم محبوبیت زیادی به دست آورده است. وینیل در رنگ‌ها و شکل‌های مختلفی در دسترس است. قطعات چوب نما، پنل های عمودی، شینگل، پنل های افقی، مدل فلس ماهی، مدل دانه‌بندی شده و نمای دارای همپوشانی همگی به‌وسیله وینیل قابل‌تولید هستند. ضمناً می‌توان وینیل را با ظاهری شبیه مصالح طبیعی همچون سنگ یا شینگل تولید کرد.

    وینیل

    مزایا
    • به نگهداری چندانی نیاز ندارد و فقط شستشو هرچند مدت یک‌بار کافی است.
    • نصب آن تخصصی نیست و به‌صورت آماتور (شخصی) هم قابل‌نصب است. بدین ترتیب هزینه‌های نصب کاهش می‌یابند.
    • می‌توان از طراحی‌ها و رنگ‌های مختلفی بهره‌مند شد (قابل شخصی‌سازی است).
    • رنگ آن به‌مرورزمان محو نمی‌شود.
    معایب
    • ظاهر مصنوعی آن کاملاً مشخص است. از همین رو برای طرفداران نمای طبیعی چندان جذاب نیست. به مالکان منازل توصیه می‌شود از نماهای وینیلی طویل استفاده بکنند. بدین ترتیب شکاف‌های بین وینیل ها کمتر به چشم می‌آید و ظاهر آن طبیعی‌تر به نظر می‌رسد.
    • وینیل ها تجزیه‌ناپذیر هستند. درواقع پس از پایان عمر مفید، برای مدت زیادی در طبیعت باقی می‌ماند و منجر به آلودگی می‌شود، مگر اینکه در کارخانه بازیافت شود.
    • شرایط نامساعد جوی همچون بادهای شدید و دمای بالا منجر به تخریب آن می‌شوند. ایجاد ترک‌خوردگی، پوسیدگی و کپک زدن دور از ذهن نیست.

    وینیل یکی از جدیدترین گزینه‌های پیشنهادی برای استفاده در نمای بیرونی ساختمان است. محبوبیت وینیل سریعاً افزایش‌یافته است به‌گونه‌ای که اکنون به‌عنوان محبوب‌ترین پوشش ساختمانی و جایگزین نمای چوبی از آن یاد می‌شود.

    تنوع کارکردی بالا یکی از دلایلی است که چنین جذابیتی را برای نمای وینیلی به ارمغان آورده است. وینیل از سبک‌های ظاهری متعددی برخوردار است. حتی می‌توان وینیلی را مشابه سایر مصالح (ازجمله چوب) تولید نمود. وینیل هم مانند چوب به شیوه‌های مختلفی نصب می‌شود. بدین ترتیب شما می‌توانید آن را مطابق ترجیحات شخصی‌تان انتخاب نمایید.

    رایج‌ترین حالت‌های نصب موجود برای وینیل عبارت‌اند از:
    1. افقی: چندین نوار باریک به‌صورت افقی نصب می‌شوند.
    2. عمودی: نوارهای باریک وینیلی به‌صورت عمودی نصب می‌شوند؛ اما می‌توان نوارهای پهن را با الگوی مشخصی وارد نوارهای باریک نمود.
    3. شینگل: قطعات وینیلی باریک، سبک و با گوشه‌های مخروطی شکل که اندکی با همدیگر همپوشانی دارند.

    البته هر سبک از نمای وینیلی با توجه به چگونگی همپوشانی و چیدمان به انواع جزئی‌تری تقسیم می‌شود. ازجمله سبک‌های وینیلی رایج می‌توان به سبک همپوشانی هلندی، سبک تخته و الوار، سبک دانه‌بندی شده، سبک فلس ماهی و سبک چین‌خورده اشاره نمود.

    هزینه پایین وینیل چه ازنظر مصالح کاربردی و چه مراحل نصب به‌خوبی با بودجه محدود مالکان سازگاری دارد، به همین دلیل به‌راحتی به انتخاب اول خریداران تبدیل‌شده است. محبوبیت نمای وینیلی فقط به عامل هزینه برنمی‌گردد. برخی از مدل‌های باکیفیت وینیلی به‌اندازه 40 سال گارانتی دارند که واقعاً زمان شگفت‌انگیزی برای ارائه خدمات پس از فروش محسوب می‌شوند.

    نیازی نیست روی این موضوع تأکید نماییم که وینیل بشدت مقاوم و بادوام است. سرتاسر نمای وینیلی با کمترین نگهداری و فرسایش تا دهه‌ها عمر می‌کند. تنها کاری که نیاز است تمیز کردن آن با سیستم شستشوی تحت‌فشار است. یکی دیگر از خواص شناخته‌شده و محبوب وینیل چیزی نیست جز توانایی حفظ انرژی (بازدهی انرژی). وینیل یک‌لایه عایق مناسب برای خانه شما محسوب می‌شود، بدین ترتیب در آب‌وهوای سرد و گرم، از هزینه قبض‌های پرداختی شما بشدت کاسته می‌شود.

    علیرغم تمامی این مزایا، وینیل از معایب خاص خودش رنج می‌برد، هرچند این معایب بشدت جزئی هستند. مهم‌ترین عیب وینیل ضدآب نبودن آن است. وینیل تا حدودی در برابر آب مقاوم است، اما کاملاً ضد آب نیست. بدین ترتیب آب از بین قطعات وینیلی عبور می‌کند و به پوشش چوبی زیرین آسیب می‌زند. تهیه جنس نامرغوب وینیل یکی دیگر از مشکلاتی است که مالکان با آن دست‌به‌گریبان هستند. آب‌وهوای خیلی سرد و یا خیلی گرم به پوشش وینیلی مخصوص خودش نیاز دارد، در غیر این صورت پنل های وینیلی دچار تاب خوردگی می‌شوند. از معایب دیگر وینیل این است که به‌صورت دائمی و بدون امکان ایجاد تغییر روی نمای ساختمان باقی می‌ماند. به‌عنوان‌مثال نمی‌توان وینیل را همانند نمای چوبی مورد رنگ‌آمیزی قرار داد. رنگ وینیل انتخابی، رنگی است که برای خانه‌تان پسند نموده‌اید. در صورت تغییر سلیقه، باید کُل نمای وینیلی را تعویض کنید.

    3. فلز

    نمای فلزی از دیرباز در نزد مالکان به‌عنوان یک گزینه ویژه موردتوجه قرار داشته است. نمای فلزی هم در ایجاد نماهای مدرن و هم نماهای قدیمی (کلاسیک) کاربرد دارد. نمای فلزی با هر منزلی جور درمی‌آید. البته آن دسته از افرادی که نمای طبیعی‌تر را می‌پسندند، ترجیح می‌دهند نمای خانه‌شان به نمای چوبی نزدیک باشد.

    فلز

    مزایا
    • نمای فلزی مقاوم و بادوام است. همین ویژگی (دوام بالا) نمای فلزی را نسبت به سایر نماها در اولویت قرار می‌دهد. نمای فلزی در مواجهه با رطوبت دچار کپک‌زدگی یا پوسیدگی نمی‌شود، البته برخی نمونه‌ها در صورت عدم رعایت نکات نگهداری و نصب پوشش دچار پوسیدگی می‌شوند.
    • رنگ خود را به‌خوبی حفظ می‌کند و می‌توان در صورت لزوم آن را رنگ‌آمیزی کرد.
    • در برابر آسیب حشرات مقاوم است، دچار تاب خوردگی و انحراف نمی‌شود.
    • در برابر آتش‌سوزی مقاوم است
    • به دلیل بازتاب دادن نور خورشید در طول تابستان، به خنک نگه‌داشتن منزل کمک می‌کند.
    معایب
    • برخی از انواع فلزات همچون مس در مقابله با شرایط نامساعد جوی دچار آسیب می‌شوند.
    • آلومینیوم ذاتاً نرم است و ممکن است پس از برخورد صخره، تگرگ خم بشود. ضمناً کم‌رنگ شدن آن نیز دور از ذهن نیست.
    • فولاد سنگین است و نصب آن زمان بیشتری طول می‌کشد. بدین ترتیب هزینه‌های نمای فولادی افزایش می‌یابد.
    • در زمستان از قدرت حفظ گرما محروم است، بنابراین هزینه‌های گرمایشی منزل افزایش می‌یابند.
    • با از بین رفتن پوشش رنگ روی فلز، باید هرچند سال یک‌بار آن را رنگ‌آمیزی کرد.
     

    فولاد و آلومینیوم رایج‌ترین انواع مصالح بکار رفته در نمای فلزی محسوب می‌شوند. هر نوع از این مصالح دارای مزایا و معایب خاص خودشان هستند.

    ازنظر دوام، فولاد وضعیت بهتری نسبت به آلومینیوم دارد. البته قیمت آن نیز بیشتر است. فولاد ضخیم‌تر و سنگین‌تر است. نمای فولادی در برابر آسیب‌های محیطی ازجمله طوفان‌های تگرگی قدرت تحمل بیشتری دارد. قدرت حفظ رنگ طبیعی فولاد بیشتر از سایر مصالح است، هرچند آسیب‌پذیری آن در برابر زنگ‌زدگی هم بیشتر است. پوشش‌های ضدزنگ می‌توانند به حفظ دوام و رنگ طبیعی فولاد کمک نمایند. آلومینیوم نه‌تنها مقاومت بیشتری در برابر زنگ‌زدگی دارد، بلکه ارزان‌تر هم هست. البته عیب آلومینیوم ضعیف‌تر بودن ساختار و خم شوندگی آسان است.

    با تمامی این اوصاف و فارغ از نوع نمای فلزی منتخب، مهم‌ترین مزایای این نوع نما چیزی نیست جز مقاومت در برابر پوسیدگی، کپک‌زدگی و سایر آسیب‌های ناشی از رطوبت. هزینه نگهداری پایین یکی دیگر از مزایای مهم نمای فلزی است. نمای فلزی نیاز چندانی به مراقبت و نگهداری ندارد، جز در مواقعی که آسیب جدی دیده باشد. البته خراشیدگی‌های سطح (خوردگی، فرسایش) یک استثنای مهم هستند. هرگونه خوردگی روی فلز، علی‌الخصوص روی فولاد باید بلافاصله تعمیر بشود تا از زنگ‌زدگی در آینده نزدیک جلوگیری بشود.

    نکته بعدی اینکه، رنگی که برای نمای فلزی‌تان انتخاب می‌کنید تا ابد ثابت باقی خواهد ماند که باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های نگه‌داری می‌شود. سازگاری با محیط‌زیست، نسوز بودن و مقاومت در برابر حشرات از دیگر مزایای نمای فلزی هستند.

    همان‌طور که اشاره شد، جدی‌ترین عیب نمای فلزی همان «زنگ‌زدگی» است. درزگیری و صیقل دهی نامناسب منجر به زنگ‌زدگی می‌شوند. متأسفانه نمای فلزی یکی از گران‌قیمت‌ترین نماهای ساختمانی محسوب می‌شود. فولاد، از مصالحی است که به دلیل سنگین بودن ذاتی خود، هزینه زیادی را به مالکان تحمیل می‌کند.

    نکته نهایی اینکه نمای فلزی در برخی مواقع فقط به دلیل ذات خاصش موردانتقاد قرار می‌گیرد. بسیاری از افراد کماکان فلز را مختص به انبارها، گاراژها و کارگاه‌ها می‌دانند. البته این طرز فکر به‌سرعت در حال تغییر است. محبوبیت نمای فلزی قابل‌استفاده در ساختمان‌ها به‌مراتب بیشتر از گذشته است.

     

    4. آجر

    نمای آجری به دلیل زیبایی و حس کلاسیکی که به سازه می‌بخشد موردتوجه مالکان قرار دارد. آجر یکی از قدیمی‌ترین مصالحی است که برای تزئین نمای بیرونی کاربرد دارد. ساختمان‌های آجری که بیش از یک قرن قبل ساخته‌شده‌اند، به لطف مقاومت بالای آجر هنوز در شرایط خوبی به سر می‌برند.

    نما آجر

    مزایا
    • نمای آجری نیاز به نگهداری چندانی ندارد و چند بار شستشو دادن برای نگهداری از آن کفایت می‌کند.
    • نمای آجری در صورت نگهداری صحیح تا 100 سال عمر می‌کند.
    معایب
    • هزینه مصالح و نصب در حد بالایی قرار دارد. نصب این نما به نیروی کار زیادی نیاز دارد. با توجه به این وضعیت، استفاده از آجرنما به‌عنوان یک‌راه حل بالقوه مطرح می‌شود.
     

    علیرغم اینکه آجر محبوبیت گذشته خود را ندارد، اما هنوز یکی از بهترین گزینه‌ها برای سازندگانی است که در حال احداث ساختمان جدیدی هستند. نمای آجری حس جذاب روستایی و زیبایی خاصی را به هر ساختمانی می‌بخشد. برای نصب آجر دو گزینه پیش روی شما قرار دارد، حالت اول همان سبک بنایی سنتی با آجرهای واقعی است. حالت دوم به استفاده از آجرنما برمی‌گردد. منظور از آجرنما نصب لایه‌نازکی از آجر روی نمای ساختمان است.

    آجرهای واقعی نه‌تنها همانند یک دیوار بیرونی عمل می‌کنند، بلکه کُل خانه را سرپا نگه می‌دارند. از طرفی دیگر عملکرد آجرنما بیشتر به عملکرد سنتی نمای ساختمانی محدود می‌شود. آجرنما فقط به‌عنوان نمای خارجی ساختمان کاربرد دارد (بخشی از وزن سازه روی آن قرار نمی‌گیرد).

    همان‌طوری که عنوان شد، دلیل اصلی انتخاب آجر مقاومت و پایداری بالای آن است. آجر به‌صورت مادام‌العمر دوام دارد و ضمناً به نگهداری خیلی کمی نیاز دارد. تنها کاری که لازم است انجام دهید شستشوی آجرهای نما هرچند وقت یک‌بار است. آجر در برابر سایر عوامل مخرب نیز مقاوم است. ضد حریق بودن و عدم نفوذپذیری موریانه و سایر حشرات ازجمله مزایای مهم آن هستند همچنین هوای خیلی سرد یا خیلی گرم منجر به تاب خوردگی آن نمی‌شوند. یک ویژگی خیلی مفید آن این است که آجر نیازی به مرمت و رنگ‌آمیزی ندارد. ماهیت آجر به‌گونه‌ای است که درگذر زمان خراب یا کم‌رنگ نمی‌شود. در حقیقت آجرهایی که چندین دهه از عمرشان گذشته باشد زیباتر هم می‌شوند.

    متأسفانه تمامی این مزایا در مقابل یک نقطه‌ضعف مهم قرار می‌گیرند. هزینه‌ی تمام‌شده نمای آجری بالا است. آن‌هایی که به دنبال گزینه‌های ارزان‌تری هستند باید از نمای آجری صرف‌نظر بکنند. بی‌تردید نمای آجری یکی از گران‌ترین مصالح موجود برای تزئین ساختمان است. نه‌تنها خود آجرها برای شما هزینه‌دارند، بلکه نصبشان هم هزینه مضاعفی را به دنبال خواهد داشت.
     

    5. سنگ

    سنگ‌آهک، گرانیت، لوح سنگ و سایر سنگ‌های طبیعی برای تزئین نمای بیرونی ساختمان کاربرد دارند. علیرغم اینکه هزینه اولیه نصب نمای سنگی بالا است، اما دوام بالا و هزینه نگهداری پایین از مزایای اصلی سنگ هستند. علاوه بر این، نمای سنگ یک زیبایی طبیعی را به‌ظاهر بنا می‌بخشد. بدین ترتیب آن دسته از مالکانی که خواهان بهبود جلوه ساختمان خود هستند نمای سنگ را انتخاب می‌کنند. به دلیل هزینه بالای سنگ طبیعی، برخی مالکان به سنگ نما (سنگ مصنوعی، روکش سنگ) به‌عنوان گزینه‌ای ارزان‌تر و با شرایط نصب آسان‌تر روی می‌آورند.
    نمای سنگ
    مزایا
    • پس از نصب به نگهداری چندانی نیاز ندارد.
    • نمای بیرونی کاملاً شبیه سنگ‌های طبیعی خواهد بود.
    • در برابر شرایط جوی نامساعد مقاوم است.
    معایب
    • هزینه نصب و خرید سنگ بالا است. هزینه نصب تخصصی خیلی زیاد خواهد بود.

    سنگ هم مانند آجر، یکی از گران‌ترین گزینه‌ها برای تزئین نمای بیرونی ساختمان است. با تمامی این اوصاف، چرا نمای سنگی هنوز یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها است؟ علت اصلی این محبوبیت زیبایی و دوام خیلی بالای سنگ می‌باشد.

    درواقع با توجه به نوع سنگ مصرفی، این متربال به‌منزله گران‌ترین نمونه مصالح بکار رفته برای تزئین نمای ساختمان تلقی می‌شود (حتی از آجر هم گران‌تر است). گران‌ترین سنگ‌ها، شکوه و اعتبار خاصی را به سازه می‌بخشند. سنگ‌های طبیعی تنها گزینه موجود نیستند. علیرغم اینکه مالکان عاشق زیبایی سنگ طبیعی هستند، اما گزینه‌های دیگری همچون سنگ‌های فرآوری شده، پنل های سنگی حجمی، روکش سنگ طبیعی و پنل های سنگ نما هم در دسترس هستند. تمامی این گزینه‌ها به‌مراتب ارزان‌تر از سنگ طبیعی هستند. آن‌ها سبک‌تر هستند و نصبشان ساده‌تر است؛ بنابراین هزینه نصبشان هم به‌مراتب کمتر خواهد بود.

    به‌عنوان‌مثال، هزینه سنگ نما (روکش سنگ)، تقریباً نصف هزینه سنگ طبیعی است. اگرچه ظاهرشان دقیقاً مشابه یکدیگر است، ولی دوام سنگ نما خیلی کمتر است. متأسفانه سنگ نما در برابر رطوبت آسیب‌پذیر است، این در حالی است که سنگ طبیعی فاقد چنین مشکلی است. در حقیقت سنگ طبیعی به‌صورت 100% در برابر رطوبت، حریق و حشرات مقاوم است. حتی بدترین شرایط جوی هم منجر به ترک‌خوردگی در سطح سنگ نمی‌شوند.

    6. سیمان الیاف دار

    بسیاری از افراد سیمان‌های الیاف دار را با وینیل ها مقایسه می‌کنند. دلیل این مقایسه این است که سیمان الیاف دار هم یک ماده مصنوعی و ساخته دست انسان است. این ماده از ترکیب الیاف‌های چوب، ماسه و سیمان ساخته‌شده است. برخلاف وینیل، نمای مبتنی بر سیمان الیاف دار صرفاً برای تقلید از سایر مصالح ساخته می‌شود. سیمان الیاف دار معمولاً به شکل چوب طبیعی طراحی می‌شود. خیلی به‌ندرت پیش می‌آید که سیمان الیاف دار شکل خاص خودش را داشته باشد.

    سیمان الیاف دار برای افرادی که خواهان جذابیت ظاهری چوب طبیعی هستند، اما به ویژگی‌های دیگری همچون هزینه خرید، نصب، دوام بیشتر، نگهداری آسان‌تر هم اهمیت می‌دهند، گزینه‌ای عالی است. سیمان الیاف دار به دو نوع کُلی تقسیم می‌شود. نوع اول از قبل پوشش دهی و رنگ‌آمیزی شده است. همان‌طوری که در کارخانه تولید می‌شود در نمای منزل هم نصب می‌شود. نوع دوم پس از نصب رنگ‌آمیزی و لکه‌گیری می‌شود.

    سیمان الوار

    به جز ظاهر چوب مانند، ضد حریق بودن، مقاومت در برابر آب و عدم نفوذ حشرات به داخل آن از دیگر دلایلی هستند که محبوبیت سیمان الیاف دار را افزایش داده‌اند. علیرغم اینکه سیمان الیاف دار دوام آجر یا سنگ را ندارد و همچون وینیل گارانتی 30-40 ساله ندارد، اما اکثرشان مقاومت خوبی دارند و تا 15 سال گارانتی دارند.

    نکته نهایی اینکه سیمان الیاف دار یکی از انعطاف‌پذیرترین مصالح بکار رفته در نماهای ساختمانی است. می‌توان سیمان الیاف دار را در هر رنگ یا طرحی دلخواه تولید کرد. همچنین بافت‌هایی مشابه آجر یا سنگ طبیعی به‌راحتی از طریق سیمان الیاف دار قابل‌تولید هستند.

    بزرگ‌ترین عیب سیمان الیاف دار وزن آن است. این ماده به‌اندازه آجر یا سنگ طبیعی سنگین نیست، بااین‌وجود هنوز به حدی سنگین است که هزینه‌های نصب بالایی را روی دست مالک بگذارد. اگر خواهان نصب شخصی سیمان الیاف دار هستید، حتماً دستگاه‌های بُرشی موردنیاز را بخرید یا اجاره کنید. ضمناً باید اشاره شود که علیرغم ارزان‌تر بودن سیمان الیاف دار نسبت به چوب واقعی، اما بهای آن حداقل دو برابر وینیل است.

     

    7. ساروج

    ساروج معمولاً از ترکیب سیمان، آهک و ماسه تشکیل می‌شود. بااین‌وجود می‌توان از مواد دیگری هم در ساخت آن استفاده کرد. نمای ساروجی با کشیدن یک‌لایه ساروج روی تمامی قسمت‌های ساختمان ایجاد می‌شود. روش‌های مختلف ساروج کاری و امکان ایجاد شکل‌ها و بافت‌های مختلف امکان تولید سبک‌های مختلف معماری را آسان‌تر می‌کند. می‌توان ساروج را روی سطوح چوبی، سنگی یا آجری اعمال کرد.

    ساروج

    مزایا
    • در صورت نگهداری و نصب صحیح، دوام بالایی خواهد داشت.
    • ساروج به دلیل پوشش کاملی که ایجاد می‌کند، عایق‌بندی خوبی را فراهم می‌سازد پس مصرف انرژی منزل را کاهش می‌یابد و در هزینه‌های انرژی صرفه‌جویی می‌شود.
    • در برابر آتش‌سوزی مقاوم است، لذا نیازی به‌اضافه کردن ترکیبات ضد حریق ندارد.
    معایب
    • در نواحی با رطوبت بالا فاقد کارایی لازم است؛ یعنی با ساختمان‌های این نواحی سازگاری ندارد.
    • هزینه اولیه آن در سطح بالایی قرار دارد، یعنی نصب آن پرهزینه است.

    اگر به دنبال سبک خاصی هستید، ساروج قطعاً گزینه عالی است. ساروج یکی از مصالح ساختمانی سنتی است که ریشه استفاده از آن به اسپانیا برمی‌گردد. ساروج شباهت خیلی زیادی با گچ دارد. در ترکیب آن از آهک، ماسه و سیمان استفاده می‌شود. افزودنی‌هایی همچون الیاف و آکریلیک به افزایش دوام ساروج کمک می‌کنند.

    مزیت اصلی ساروج کاملاً مشخص است. ساروج دوام خیلی زیادی دارد و تا قرن‌ها باقی می‌ماند، بدون اینکه به نگهداری چندانی نیاز داشته باشد. مقاومت ساروج به چندمرحله‌ای بودن نصب آن برمی‌گردد. در ابتدا با یک دیوار چوبی روبرو هستید، سپس آن را تراز می‌کنید و نهایتاً ساروج را روی آن می‌پاشید. در کنار دوام بالا، نمای ساروجی از تنوع ظاهری بالایی برخوردار است. می‌توان نمای ساروجی را به هر رنگ یا الگوی دلخواه رنگ‌آمیزی کرد. ترکیب کردن ساروج به شیوه‌های مختلف منجر به ایجاد بافت‌های ظاهری متنوعی می‌شود.

    متأسفانه ساروج از معایبی هم برخوردار است. اصلی‌ترین عیب ساروج این است که بیشتر از سایر مصالح دچار فرسودگی و آلودگی سطحی می‌شود. ساروج بیشترین سازگاری را با محیط‌های گرم و خشک، با بارندگی حداقلی دارد. نمای ساروجی چندان برای نواحی مرطوب یا با شدت بارندگی زیاد توصیه نمی‌شود.

     

    8. سنگ یا آجر مصنوعی

    سنگ یا آجر مصنوعی، نسل قدیمی‌تر نماهای وینیلی مدرن محسوب می‌شوند. علیرغم اینکه محبوبیتشان به‌اندازه گذشته نیست، اما کماکان برای افرادی که خواهان آن‌ها هستند در دسترس می‌باشند. استفاده از سنگ یا آجر مصنوعی در انبارها و گاراژها بیشتر از سایر سازه‌ها رواج دارد.

    سنگ مصنوعی

    اصلی‌ترین مزیت سنگ یا آجر مصنوعی به پایین‌تر بودن هزینه آن‌ها برمی‌گردد. هزینه آن‌ها خیلی کمتر از نمونه‌های واقعی است و ازنظر ظاهری کیفیت نسبتاً خوبی دارند. تشخیص نمونه‌های واقعی از مصنوعی فقط با نگاه کردن به گوشه‌های قطعات امکان‌پذیر است.

     ایراد سنگ و آجر مصنوعی کم‌دوام بودن آن‌ها است. دوام آن‌ها هرگز به‌اندازه سنگ یا آجر واقعی نیست. ضمناً در برابر نفوذ آب بشدت آسیب‌پذیر هستند.

     

    9. چوب مهندسی‌شده

    نماهای چوب مهندسی‌شده دقیقاً مشابه نماهای چوب واقعی هستند، اما در واقعیت امر از مواد کامپوزیتی ساخته‌شده‌اند. چوب مهندسی‌شده برخلاف وینیل یا سیمان الیاف دار طرح چوب، حاوی تراشه‌های چوب واقعی است. افزودنی‌ها و الیاف‌های مختلفی به چوب مهندسی اضافه می‌شوند تا ظاهر مناسب‌تری به آن ببخشند.

    چوب مهندسی مطابق سلیقه شخصی مالکان قابل ساخت است. چوب مهندسی بارنگ‌ها و طرح‌های مختلف در دسترس است. چوب مهندسی نه‌تنها شبیه چوب واقعی است، بلکه از بافت قانع‌کننده‌ای برخوردار است.

    چوب مهندسی شده

    دوام چوب مهندسی‌شده یکی از نقاط قوت آن محسوب می‌شود. می‌توان امیدوار بود که چوب مهندسی‌شده 20 تا 30 سال عمر بکند. چوب مهندسی‌شده قدرت تحمل شرایط جوی نامساعد، رطوبت، آتش‌سوزی و حشرات را دارا می‌باشد. این ماده به نگهداری خیلی کمی نیاز دارد و در برابر فرسایش و خوردگی سطحی مقاوم است.

    امکان رنگ‌آمیزی و بازسازی چوب مهندسی وجود ندارد. این محدودیت تنها عیب جدی این متریال، سوای غیرواقعی بودن آن است. نمای اولیه‌ای که در هنگام خرید و نصب انتخاب می‌کنید همواره روی ساختمان باقی خواهد ماند، مگر اینکه آن را به‌کلی تعویض کنید.

     

    10. نمای عایق

    نمای عایق حالت بهینه‌سازی شده‌ای از نمای وینیل است. نمای عایق دقیقاً همان ویژگی‌های وینیل را دارد، اضافه شدن فوم پلی استرن حجیم (EPS) به وینیل، اثر عایق‌بندی خیلی قوی را ایجاد می‌شود. ماده عایق کننده به لایه عقبی وینیل اضافه می‌شود. این لایه بین نمای ساختمان و بخش داخلی آن قرار می‌گیرد. بدین ترتیب کیفیت عایق‌بندی ساختمان تا حد زیادی ارتقا می‌یابد.

    نمای عایق

    نمای عایق ازنظر کاهش مصرف انرژی تا 20% از مرغوب‌ترین وینیل های عایق موجود در بازار بهتر عمل می‌کند. سایر مزایای نمای عایق مشابه نمای وینیل است. دوام خیلی زیاد و گارانتی 40 ساله یا بیشتر ازجمله این مزایا هستند.

     

    11. نمای بتنی

    بتن از مخلوط سیمان، شن، ماسه و آب ساخته می‌شود. این مواد با نسبت مشخصی با یکدیگر ترکیب می‌شوند تا خمیر (ملات) تولیدشده پس از خشک شدن «سفت» بشود. با توجه به این خاصیت، نماهای بتنی از دوام خوبی برخوردار هستند.

    نمای بتنی

    مزایا
    • نمای بتنی دوام خیلی زیادی دارد، این نما تا 100 سال عمر می‌کند
    • هزینه نگهداری پایین است.
    • نمای بتنی مقاوم است و به‌راحتی سوانحی همچون سیلاب، طوفان و تندباد را پُشت سرمی گذارد. ضمناً در برابر آتش‌سوزی نیز مقاوم است.
    • بتن خاصیت عایق‌بندی دارد، بدین ترتیب هزینه‌های مصرف انرژی ساختمان کاهش می‌یابد.
    • می‌توان نمای بتنی را به اشکال مختلفی قالب‌گیری کرد. جلوه‌ها و سطوح نهایی جذاب از طریق نمای بتنی قابل‌تولید هستند.
    معایب
    • هزینه نصب بالا است.
     

    12. نمای شیشه‌ای

    نمی‌توان شیشه را ازنظر فنی یک نمای ساختمانی تلقی نمود. درصورتی‌که بودجه کافی را در اختیاردارید، نماهای شیشه‌ای می‌توانند زیبایی خارق‌العاده‌ای را به ساختمان ببخشند. به‌عکس زیر بنگرید که از کف تا سقف شیشه‌ای است، واقعاً خارق‌العاده است.

    نمای شیشه ای

    هنگامی‌که به نور طبیعی زیادی نیاز داشته باشیم، بهترین گزینه چیزی نیست جز نمای شیشه‌ای. شیشه بکار رفته باید از ضخامت کافی برخوردار باشد تا در برابر بادها و شرایط جوی نامساعد پابرجا بماند. نمای شیشه‌ای باید نور را عبور بدهد، ولی از عبور پرتوهای فرابنفش جلوگیری نماید.

    مزایا
    • امکان ورود نور به داخل خانه را فراهم می‌سازد. پرتوهای نور محیط زیبایی را ایجاد می‌کنند.
    • نمای شیشه‌ای از ورود و خروج هوا جلوگیری می‌کند و لذا ازنظر مصرف انرژی بهینه است. تلفات گرمایی منزل در طول زمستان به حداقل می‌رسد و در تابستان ‌هم هوای خنک داخلی به‌خوبی حفظ می‌شود.
    • نفوذ آب به داخل خانه غیرممکن است. درزگیری نمای شیشه‌ای به‌گونه‌ای ست که هیچ رطوبتی وارد محیط منزل نمی‌شود.
    معایب
    • قادر به حفظ حریم خصوصی ساکنان منزل نیست.
    • باید مرتباً تمیز بشود.
    • هزینه خرید و نصب شیشه زیاد است.
     

    13. نمای نیمه چوبی روی ساروج

    در این سبک قرون‌وسطایی چوب و ساروج در هم تلفیق می‌شوند. تخته‌های چوبی نمای دکوری را ایجاد می‌کنند، بخش دیگری از سازه با ساروج سفید پوشانده می‌شود. این سبک معماری تداعی‌کننده خانه‌های قرن 19 انگلستان است و هنوز محبوبیت دارد. بسیاری از خانه‌های جدید از این سبک برای تزئین نمای بیرونی‌شان استفاده می‌کنند.

    نمای نیمه چوبی روی ساروج

     

    14. نمای فلزی مشابه کُنده درخت

    نمای فلزی مشابه کُنده یک سبک معماری نسبتاً جدید است. در این روش از قطعات فلزی برای تولید نمایی مشابه کنده‌های درخت استفاده می‌شود.

    نمای فلری مشابه کنده درخت

    سخن آخر

    علاوه بر نوع نمای انتخابی برای منزلتان، باید به چند نکته مهم دیگر هم توجه بکنید. مهم‌ترین چیز، توجه به ویژگی‌های اضافی همچون ضد آب بودن، بهره‌وری انرژی، زیبایی، دوام و هر ویژگی دیگری است که به نظرتان مهم تلقی می‌شوند. در گام بعدی باید به نوع نصب توجه کنید. در اینجا دو گزینه پیش روی شما قرار دارند:

    1. نصب شخصی 2. نصب تخصصی. باید هزینه‌های هر دو حالت، چه ازنظر مصالح بکار رفته و چه مراحل نصب را موردتوجه قرار بدهید.

     

    ملاحظات تکمیلی

    با در نظر گرفتن ویژگی‌های زیر، مطمئن شوید که نوع نمای انتخابی با نیازها و ترجیحات شما سازگاری دارد
    • جنبه زیباشناختی: مصالح و سبکی را انتخاب کنید که به‌خوبی با ترجیحات شما سازگار باشد. علاوه بر این به معماری سایر بخش‌های خانه و محوطه‌سازی (ایجاد چشم‌انداز) هم توجه کنید.
    • مقاومت در برابر نفوذ آب: درصورتی‌که در ناحیه‌ای با بارندگی‌های شدید و درصد رطوبت بالا زندگی می‌کنید، مواد ضد آب را انتخاب بکنید.
    • بهره‌وری انرژی: نماهایی که قدرت عایق‌بندی خوبی داشته باشند، صرفه‌جویی در هزینه‌های مصرفی (هزینه سرمایش/ گرمایش) را به ارمغان می‌آورند
    • دوام: مشخص کنید که آیا ترجیح می‌دهید هزینه‌های اولیه را افزایش بدهید تا دوام بیشتری داشته باشید، یا اینکه مصالح ارزان‌تر و نیازمند نگهداری تعمیرات در آینده را انتخاب می‌کنید؟

    همچنین می‌توان عوامل دیگری را هم موردتوجه قرار داد، برخی از این عوامل عبارت‌اند از

    • قطعات وسیع‌تر: وسیع بودن صفحات وینیلی، امکان مشاهده شیارهای بین صفحات را کاهش می‌دهد.
    • امکان تغییر ظاهر سطحی: سعی کنید امکان رنگ‌آمیزی مجدد را در انتخاب‌های خود بگنجانید. به رنگ‌آمیزی کارخانه‌ای و مواد مصنوعی همچون سیمان الیاف دار اکتفا نکنید.
    • اضافه کردن فوم به پشت لایه‌ی نما: سعی کنید تمامی نماها را عایق‌بندی کنید (سوای وینیل)
    • مواد ضد رطوبت: نصب صحیح مواد ضد رطوبت در حین نصب تخصصی، آسیب‌های ناشی از رطوبت را بشدت کاهش می‌دهد.
     

    نصب شخصی یا تخصصی

    بهترین روش نصب، به نوع مصالح انتخابی بستگی دارد. برخی مصالح علی‌الخصوص مصالح سنگینی همچون سنگ و آجر، حتماً به نصاب حرفه‌ای و متخصص نیاز دارند. نصب شخصی برای مصالح از پیش ساخته‌شده و کم‌وزنی همچون وینیل و چوب مهندسی‌شده توصیه می‌شود.

    اگر به دنبال تعویض نمای قدیمی منزلتان هستید، استفاده از نیروی متخصص همواره در اولویت است. یک پیمانکار متخصص آسیب‌های سازه‌ای را شناسایی و تعمیرات لازمه را روی آن‌ها اعمال می‌کند. شناسایی زودتر از موعد این آسیب‌ها، ضرورت تعمیرات بعدی را از بین می‌برد. بدین ترتیب در هزینه‌های شما صرفه‌جویی می‌شود.

    پرسش و پاسخ‌های متداول

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.