گودبرداری چیست و چگونه انجام می‌شود؟
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 11 دقیقه

گودبرداری چیست و چگونه انجام می‌شود؟

گودبرداری به فرایند برداشت خاک، سنگ، و مواد طبیعی دیگر و ایجاد گودی گفته می‌شود که پروژه ساختمانی در آن انجام می‌شود و زمین را برای ساخت آماده می‌کند.

در این صفحه با گودبرداری چیست و چگونه انجام می‌شود؟ آشنا می شوید:

    مقدمه

    گودبرداری بخش مهمی از هر نوع عملیات ساخت و ساز است. در این فرایند ابزارها و روش‌های مختلفی برای ایجاد گودی مورد نظر، که پایه ساختمان در آن ساخته می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرد. مراحل کار شامل پیمایش زمین، فهمیدن خط مرکزی و ترسیمات گودبرداری، منتقل کردن نقشه روی زمین، برداشتن خاک و بیرون ریختن خاک اضافه می‌شود.

    همچنین برای این کار باید بررسی‌های کیفی مثل بررسی سطح سختی خاک، و نشانه زدن نقاط ارجاع انجام شود. این عمل، فرایند جابجا کردن خاک، سنگ یا مواد دیگر با استفاده از ابزار و تجهیزات است. در این فرایند مواردی مثل حفره‌کشی، دیوارهای حائل، تونل‌کشی و عملیات زیر زمینی انجام می‌شود. گودبرداری اولین فعالیتی است که در یک پروژه ساختمانی انجام می‌شود.

    گودبرداری چیست؟

    به فرایند برداشت خاک، سنگ، و مواد طبیعی دیگر و ایجاد یک گودی گفته می‌شود که پروژه ساختمانی در آن انجام می‌شود. فرقی ندارد قصد احداث چه پروژه‌ای داشته باشید. چه یک ساختمان تجاری یا مسکونی باشد، چه راه، پل، یا نصب لوله‌ها و خطوط زیرزمینی دیگر، زمین باید مورد بررسی و آماده سازی قرار بگیرد. تا اطمینان به وجود بیاید که پی محکمی برای ساختمان ایجاد می‌شود. گودبرداری بخشی مهم از هر پروژه ساختمانی است.

    در این فرایند از ابزارها و روش‌های مختلفی برای برداشتن خاک، سنگ، و مواد دیگر استفاده می‌شود. هدف از این فرایند آماده سازی محدوده برای انجام عملیات ساخت و ساز است. شرکت‌های مختلف ساختمانی و پیمانکاران مختلف از روش‌های متفاوتی برای این کار استفاده می‌کنند. روش کار بستگی زیادی به مواد مورد استفاده و هدف پروژه دارد.

    مراحل گودبرداری

    فرایند گودبرداری با نمونه برداری و بررسی کیفیت خاک محدوده پروژه ساختمانی شروع می‌شود. سپس طراحی خطوط مرکزی یا چارچوب کلی ساختمان روی زمین انجام می‌شود. سپس طراحی آن انجام می‌شود که در آن طول، عرض، و عمق گودبرداری مشخص می‌شود. سپس حداکثر چهار نقطه و حداقل دو نقطه از خاک برای بررسی سطح مورد انتخاب قرار می‌گیرد. بعد با استفاده از پودر گچ خطوط روی زمین کشیده می‌شود. در اینجا با توجه به طراحی و نقاط مورد بررسی، عمق گودبرداری مشخص می‌شود. بعد گودبرداری با استفاده از ماشین‌آلات یا به صورت دستی انجام می‌شود.

    سپس خاک اضافی برداشته می‌شود. فاصله حداقل یک متر از خاک‌های برداشته با گودی لازم است. چرا که در صورت بارش باران امکان بازگشت خاک به محدوده وجود دارد. سپس طراحی محدوده مطابق با نقشه انجام می‌شود. در صورتی که خاک اطراف سست باشد باید از ابزارهای مناسب جهت نگهداری خاک سست استفاده شود. سپس ساخت چاه فاضلاب یا تونل‌های به هم پیوسته اگر لازم باشد انجام می‌شود. در نهایت اطراف ساختمان برای رعایت ایمنی باید بسته شود.

    طراحی‌های لازم برای گودبرداری

    طراحی خط مرکزی یا خط شبکه

    طراحی خط مرکزی با استفاده از اعداد و حروف روی خاک انجام می‌شود. با استفاده از این طراحی خطوط کلی ساختمان مشخص می‌شود. خطوط به شکلی طراحی می‌شوند که خط دقیقا روی نقطه گودبرداری و سطح زمین قرار می‌گیرد.

    طراحی گودبرداری

    طراحی گودبرداری سه عامل را مشخص می‌کند: طول، عرض، و عمق گودبرداری. خط ها در این طراحی با استفاده از خطوط نقطه نقطه انجام می‌شود.

    گودبرداری

    محدوده کارهای گودبرداری

    کارهای اصلی و عمده که باید قبل، در حین، و بعد از این عملیات انجام شوند شامل موارد زیر می‌شود:

    • مشخص کردن گوشه‌ها و نقاط معیار
    • پیمایش سطح خاک
    • گودبرداری تا رسیدن به عمق مورد نظر
    • تقویت خاک سست
    • مشخص کردن محدوده نهایی
    • ساخت چاه یا تاسیسات زیر زمینی در صورت لزوم
    • مشخص کردن حدود ساختمان
    • ساخت دیوار حائل و سازه نگهبان

    رویه کاری گودبرداری

    قدم اول و آغازین پاک کردن زمین و سطحی که قرار است گودبرداری شود از بوته‌ها، گیاهان و علف‌ها است. سپس فرایند طراحی شروع می‌شود. در این فرایند خطوط گودبرداری و خط مرکزی آن، قبل از عملیات روی خاک کشیده می‌شود. سپس با توجه به این طراحی و نقاط معیاری که مشخص می‌شود، عملیات انجام می‌شود. بسته به اندازه و نوع پروژه ممکن است عملیات به صورت دستی و یا با استفاده از ماشین آلات انجام شود. در این مرحله خاک برداشته شده یا از کارگاه خارج شده و یا اطراف گود باقی می‌ماند. سپس محدوده مطابق طراحی پوشانده می‌شود.

    بیشتر بخوانید : خاک برداری چیست؟

    برداشتن خاک گودبرداری

    در اینجا مهندسان تخمین می‌زنند که خاکی که به دست آمده می‌تواند در چه مواردی استفاده شود. در صورتی که چنین کاربردی برای خاک پیدا شد باید در جایی نگهداری شود که مانع انجام راحت فعالیت‌های ساختمانی دیگر نشود. موادی که مورد نیاز نیستند باید به سرعت از محل دور و در جایی دفع شوند.

    بررسی‌های کیفی برای گودبرداری

    بررسی‌های کیفی که در این فرایند باید انجام شوند شامل موارد زیر می‌شود:

    • ثبت سطح خاک اولیه و بررسی اندازه نهایی
    • کنار گذاشتن موادی که برای پر کردن در ساختمان مناسب نیستند
    • انبار کردن مواد مناسب برای پر کردن، تا دوباره کاری ایجاد نشود
    • تایید طبقه‌بندی خاک از طرف مقامات اجرایی
    • پوشاندن کف و جداره‌های گودبرداری با توجه خط مرکزی
    • معیارهای ایمنی ضروری

    انواع گودبرداری بر اساس مواد

    با توجه به جنس زمین و خاک آن روش‌ها و ابزارهای مختلفی برای این کار مورد استفاده قرار می‌گیرد. اصلی‌ترین موادی که می‌توان این عملیات را بر اساس آنها طبقه‌بندی کرد شامل خاک سطحی، سنگ، گِل، و زمین می‌شود.

    گودبرداری خاک سطحی

    همان طور که از نام آن مشخص است، گودبرداری به این روش درگیر حذف و برداشتن بالاترین سطح پوسته زمین می‌شود. این روش گودبرداری گیاهان، خاک، و هر ماده دیگری که ممکن است زمین را برای تحمل بارهای ساختمانی نامناسب سازد انجام می‌شود.

    گودبرداری سنگ و صخره

    از این روش برای سطوح صاف مثل سطوح سنگی استفاده می‌شود. این نوع از گودبرداری از همه انواع دیگر آن چالش بیشتری بر می‌انگیزد. علت این موضوع این است که این فرایند بدون استفاده از دستگاه‌ها و تجهیزات خاص امکان پذیر نیست.

    گودبرداری گِل

    گل، یعنی ترکیب خاک و آب، یکی از مواد آزارنده در حین ساخت و ساز است که لازم است برداشته شود. هنگامی که این مواد برداشته شوند از اصطلاح گودبرداری گل استفاده می‌شود. ممکن است گل به جایی دیگر منتقل شود یا بیرون گذاشته شود تا خشک شود.

    گودبرداری زمین

    برای ساخت پی ساختمان یا پل لازم است لایه‌های مختلفی از زمین برداشته شود. این فرایند شامل برداشتن خاک، برداشتن لایه زیر خاک سطحی، به قصد انجام ساخت و ساز است.

    گودبرداری

    انواع گودبرداری بر اساس هدف

    همان طور که پیشتر اشاره شد گودبرداری فرایندی است که در تمام فعالیت‌های ساختمانی باید مورد توجه قرار گیرد. با این حال انواع پروژه‌های مختلف، روش عملیاتی خاص خود را دارند که در اینجا به برخی از مهم‌ترین آنها می‌پردازیم.

    گودبرداری بریدن و پر کردن

    این روش اغلب برای تمیز کردن نواحی بزرگ کاربرد دارد. این فرایند شامل برداشتن لایه‌های پهنی از خاک سطحی، سنگ، ماسه، و مواد ناخواسته دیگر می‌شود. این روش ممکن است درگیر درجه بندی خاک نیز بشود.

    گودبرداری حفره

    در این روش طول محدوده گودبرداری بیشتر از عمق آن است. از گودبرداری حفره اغلب برای خاک کردن خطوط خدماتی، نصب لوله‌ها، و یا ایجاد و ساخت پی استفاده می‌شود. حفره‌های سطحی کمتر از 6 متر، و نیز حفره‌های عمیق بیشتر از 6 متر با استفاده از این روش گودبرداری می‌شوند. تکنیک مورد استفاده در این روش به عواملی مانند هدف، حالت‌های خاک، تعداد انشعابات و مواردی مانند این بستگی دارد.

    گودبرداری زیرزمین

    زیرزمین همان طور که می‌دانید محدوده‌ای است که زیر سطح زمین قرار می‌گیرد. از این روش گودبرداری زمانی استفاده می‌شود که قرار است حداقل بخشی از ساختمان در زیر زمین ساخته شود. بسته به اندازه ملک، این روش نیز می‌تواند پیچیدگی‌های خاص خود را داشته باشد.

    گودبرداری لایروبی

    پسماندهای رسوبی که در طول زمان ایجاد می‌شوند کار ساخت و ساز زیر آب را دشوار می‌کنند. فرایند لایروبی شامل گودبرداری و حذف رسوبات و گل و لای از زیر آب برای امکان پذیر ساختن گذر قایق‌ها و برای اهداف ساختمانی دیگر است.

    گودبرداری و سازه نگهبان

    سازه نگهبان به سازه‌ای گفته می‌شود که برای محافظت از گود و نگهداری دیوارهای مجاور آن به کار برده می‌شود. این سازه به شکل‌ها و با استفاده از روش‌های گوناگونی طراحی می‌شود. هر یک از این روش‌ها کاربرد خاص خود را دارد. در ادامه چند روش ساخت سازه نگهبان معرفی می‌شود. هدف اصلی از ایجاد سازه نگهبان ایمن‌ سازی گود و دیواره‌های آن است.

    سازه نگهبان خرپایی

    این روش معمول‌ترین روش ایجاد سازه نگهبان در گودبرداری‌های کم عمق است. سازه نگهبان در این روش هیچ فاصله‌ای با خاک نداشته و در صورتی که فاصله ایجاد شود کارایی سازه از بین می‌رود. این روش بر پایه مهار خاک با استفاده از یک سازه فلزی استوار است. این روش محبوب‌ترین نوع محافظت از گود در مناطق شهری محسوب می‌شود. اجرای این روش تا حد زیادی ساده است، نیاز به تخصص یا ماشین‌آلات خاصی ندارد، و انعطاف به نسبت بالایی نیز دارد.

    سازه نگهبان میخ‌کوبی یا نیلینگ

    این روش از دهه 1960 به این طرف ابداع شده و در این مدت محبوبیت بسیار زیادی کسب کرده است. در این روش میلگردهای فولادی با فاصله نزدیک از یکدیگر روی یک سطح شیب‌دار یا قائم از بالا به پایین نصب می‌شود. با استفاده از این روش سازه به نوعی درون گود دوخته می‌شود. میلگردها در این روش بار ساختمان را به زمین اطراف منتقل می‌کنند.

    سازه نگهبان دیوار دیافراگمی

    دیوار دیافراگمی یکی دیگر از روش‌های ایمن‌سازی گودبرداری است. این روش با استفاده از دیوارهای بتنی از پیش آماده انجام می‌شود. دیوار دیافراگمی از دهه 1950 در جهان محبوبیت پیدا کرد. به دلیل استفاده از مواد پیش ساخته در این روش، سرعت اجرای آن بسیار بالا است. این روش اولین بار در ساخت متروی شهر میلان به کار برده شد. این روش برای محافظت از گودهای با طول زیاد مثل پروژه‌های بزرگراه، تونل، و مانند این کاربرد زیادی دارد. به دلیل نیاز به استفاده از ماشین آلات حفاری و صنعتی در این روش، امکان استفاده از آن در پروژه‌های کوچک وجود ندارد.

    سازه نگهبان تاپ‌/داون

    این روش از دهه 1970 و برای ساخت مترو در شهرهای اروپایی مورد استفاده قرار گرفت. این روش برای ساخت تونل‌های سطحی و کم عمق کارایی دارد. اساس این روش بر ساخت سازه تونل در محدوده گودبرداری و پر کردن محدوده خارجی با مواد گودبرداری شده است. این نوع از سازه به دو صورت از بالا به پایین و از پایین به بالا ساخته و اجرا می‌شود.

     و همچنین مشاهده کنید: بانک اطلاعات ساختمان

    سخن پایانی

     هر پروژه ساختمانی که قصد انجام آن را داشته باشید بدون تردید با گودبرداری شروع می‌شود. گودبرداری فرایندی است که طی آن زمین آمادگی نگهداری یک سازه را به دست می‌آورد. روش‌های مختلفی برای گودبرداری وجود دارد که در این مطلب بعضی از آنها را معرفی کردیم. گودبرداری به سادگی با تمیز کردن زمین از گیاهان، علف‌ها، و سنگ و خاکی که مانع اجرای عملیات ساخت و ساز می‌شوند شروع می‌شود. سپس طرح کلی گودبرداری، که محیط کلی ساختمان را تشکیل می‌دهد ترسیم می‌شود. این کار با استفاده از معیارهای مختلف انجام می‌شود. سپس عملیات گودبرداری با استفاده از ماشین آلات و یا نیروی کار انجام می‌شود.

    به این ترتیب گود به وجود می‌آید. پی یا فونداسیون ساختمان در این گود و بعد از این مرحله ساخته می‌شود. برای حفظ ایمنی و کارایی گود، نوعی سازه به نام سازه نگهبان ایجاد شده و به کار برده می‌شود. هدف از این سازه مهار خاک زیر سازه و ایمن‌سازی گود است. چندین نوع سازه نگهبان وجود دارد که هر یک از آنها کاربرد خاص خود را دارند. معمول‌ترین نوع سازه نگهبان سازه خرپایی است. در این روش از یک سطح فلزی برای مهار سطح خاک بهره برده می‌شود. انواع دیگر سازه‌های نگهبان برای مصارف گوناگون کاربرد دارند. در نهایت می‌توان گفت که گودبرداری و احداث سازه نگهبان اولین گام‌ها در راه ایجاد یک ساختمان ایمن و مستحکم هستند. 

    پرسش و پاسخ‌های متداول
    نظرات

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.