تبلیغات در پرشین سازه
آشنایی با انواع قالب فلزی بتن و کاربردهای آن
مدت زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: 15 دقیقه
امیتاز 0 از 0 رای

آشنایی با انواع قالب فلزی بتن و کاربردهای آن

درواقع قالب بتن یک سازه موقت محسوب می‌شود که پس از انجام‌وظیفه موردنظر از سازه جدا می‌گردد

در این صفحه با آشنایی با انواع قالب فلزی بتن و کاربردهای آن آشنا می شوید:

    اگر درزمینهٔ ساخت‌وساز فعال باشید خوب میدانید که یکی از پراهمیت‌ترین مراحل و عملیات‌های اجرای سازه‌های بتنی، قالب‌بندی می‌باشد. می‌تواند تأثیرگذارترین بخش از فرآیند اجرای سازه بتنی از منظر اقتصادی و زمانی اجرا به شمار آید. ازاین‌رو رعایت نکات اجرایی، نگهداری، کیفیت اجرا، به‌کارگیری بهترین نوع قالب و هماهنگ با نوع پروژه، تأثیر فراوانی بر کل پروژه دارد. با توجه به همین مسئله نیز در این بخش از وبلاگ پرشین سازه جامع‌ترین بانک اطلاعات ساختمان کشور به سراغ انواع قالب‌های بتن رفته و به‌طور تخصصی شمارا با قالب‌های فلزی بتن آشنا می‌کنیم. پس همراه ما باشید.

    قالب بتن چیست؟

    درواقع قالب بتن یک سازه موقت محسوب می‌شود که پس از انجام‌وظیفه موردنظر از سازه جدا می‌گردد. قالب‌های بتن در انواع مختلف چوب، آجر و یا فلز می‌باشد که انتخاب نوع قالب موردنظر بستگی به نوع پروژه، هزینه برآورد شده و زمان در دسترس جهت اتمام پروژه دارد. قالب فلزی بتن شامل ظروفی می‌باشد که با شکل و شمایل خاص خود جهت نگهداری آرماتور و بتن خیس تا زمان شکل گرفتن و خشک شدن بتن مورداستفاده قرار می‌گیرد. معمولاً از قالب فلزی بتن جهت پروژه‌های با عمق پی زیاد، قالب‌بندی فونداسیون، ستون‌های بتن، دیوارها و حتی اتوبان‌سازی استفاده می‌کنند چراکه دارای استحکام و مقاومت بالاتری نسبت به سایر قالب‌ها دارند. در حالت کلی جالب است بدانید که قالب‌بندی بتن قسمت عمده‌ای از مخارج ساخت و اجرای اسکلت‌های بتنی و اجزای بتنی ساختمان را به خود اختصاص می‌دهد. چراکه هزینه مصالح، ساخت و اجرای قالب‌های بتنی بستگی به شکل قالب بتن و دشواری ساخت آن و نوع مصالح مصرفی دارد و در برخی موارد ممکن است قالب‌بندی بتن تا بیش از 75 درصد هزینه یک عضو بتنی را به خود اختصاص دهد که در ادامه این مقاله از پرشین سازه به ارائه اطلاعاتی بیشتر در باب این موضوع خواهیم پرداخت.

    قالب فلزی

    آشنایی با رویه استفاده از قالب‌های فلزی بتن

    همان‌طور که در سایر مقالات از سری نوشتارهای پرشین سازه همواره به آن اشاره کردیم، بتن یکی از پرکاربردترین مصالح در ساختمان‌سازی است که از سیمان و مصالح درشت تشکیل‌شده و به‌عنوان اتصال‌دهنده در ساختمان‌سازی کاربرد دارد. در همین راستا نیز طریقه قرارگیری بتن در این قالب‌ها به این صورت است که ابتدا بتن را به حالت خیس و نرم درآورده و سپس در قالب فلزی بتن قرار می‌دهند. درواقع می‌توان مطرح کرد که از مهم‌ترین گام‌های احداث سازه‌های بتنی، انجام قالب‌بندی است و طبیعتاً در کنار آن پایداری نیز از مهم‌ترین خصوصیاتی است که باید در قالب‌بندی رعایت شود؛ بنابراین به‌منظور اینکه این قالب‌ها محکم باشند و به‌مرورزمان دچار شکاف نشوند عمدتاً بدون درز طراحی و تولید می‌شوند. قالب فلزی بتن از متریالی تهیه می‌شود که چسبندگی به دیواره‌های قالب به حداقل برسد که این امر مانع از خوردگی قالب می‌شود؛ بنابراین طول عمر قالب فلزی بتن نسبت به سایر قالب‌ها بیشتر است. قالب‌های فلزی معمولاً با انواع داربست به کار می‌رود؛ اما آنچه بیش از تمامی این موارد در کیفیت قالب‌های فلزی بتنی مؤثر می‌باشد، نحوه نصب این قالب‌ها می‌باشد؛ چراکه توجه و دقت در نصب قالب‌های فلزی است که سبب تداوم این قالب‌ها می‌شود. درواقع همبندی دقیق و مستحکم قالب‌های فلزی در کیفیت قالب فلزی بتن از نقشی مؤثر برخوردار می‌باشد.

    بیشتر بخوانید : گروت بتن

    آشنایی با انواع قالب‌های بتن

    به‌طورکلی چهار مدل اصلی از قالب‌های بتن در بازار وجود دارند که در این بخش به بررسی تک‌تک این موارد می‌پردازیم:

    ۱. قالب بتن مدولار

    قالب فلزی مدولار بتن، قالبی است که طراحی و ساخت آن با توجه به ابعاد عرضی ۵ سانتی‌متر صورت گرفته است. در حال حاضر این قالب، ابعاد و اندازه‌های گوناگونی دارند که به‌راحتی در بازار در دسترس می‌باشند. این قالب با توجه به تنوع زیادی که دارد به‌جرئت می‌توان گفت که در قالب‌بندی قسمت‌های مختلف سازه‌های بتنی بیشترین کاربرد و نقش را دارد. این قالب‌ها به‌طورکلی دارای ارتفاع ۱، ۱.۵ و ۲ متر و عرض‌های ۱۰ تا ۵۰ سانتی‌متری هستند که با ابعاد استاندارد تولید و عرضه می‌شوند. علاوه بر این، این امکان وجود دارد تا قالب مدولار بتن با توجه به نیاز مشتری و بر اساس ابعاد سفارشی آن نیز تولید شود. زمانی که برای اجرا و ساخت سازه‌ها از قالب مدولار بتن استفاده شود، درنهایت سازه‌ای بسیار زیبا و استوار ایجاد خواهد شد که از عمر طولانی برخوردار می‌باشد.

    2. قالب بتن مدور

    به‌طورکلی می‌توان اذعان نمود که اسکلت‌بندی به روش مدور جهت بهره‌وری از منابع، یا محفظه‌های سیمانی و سیلورها به کار می‌رود؛ که در این روش تکیه‌گاه و اسکلت سیمانی به شکل پیچیده و تاب داده ساخت و به بازار عرضه می‌شود. هنگام قالب‌بندی برای قسمت‌هایی به شکل قوس و دایره از قالب مدولار یا کمانی استفاده می‌شود.

    3. قالب بتن خاص

    قالب‌های بتن خاص با توجه به نقشه و معماری سازه موردنظر، به شکل‌های مختلف مثلث، متوازی‌الاضلاع، منحنی، کنج‌های خاص، چندضلعی و غیره طراحی و ساخته می‌شوند. این نوع از قالب‌ها در بخش‌های مختلفی نیز مورداستفاده قرار می‌گیرند برای مثال از آن‌ها می‌توان به‌عنوان قالب جدول، قالب ستون گرد، قالب سرستون پل‌ها، قالب دیوارهای پیش‌ساخته و قالب نیوجرسی استفاده کرد. همچنین لازم به ذکر است که قالب‌های خاص، قالب‌هایی هستند که به‌صورت سفارشی و طبق طرح مشتری طراحی و ساخته می‌شوند تا در ساخت سازه به‌طور تخصصی و دقیق مورداستفاده قرار گیرند.

    4. قالب فلزی بتن

    همان‌طور که در ابتدای این نوشتار نیز اشاره شد، قالب فلزی بتن در انواع فولادی موجود می‌باشد و به‌منظور اینکه این قالب‌ها محکم باشند و به‌مرورزمان دچار شکاف نشوند، عمدتاً بدون درز طراحی و تولید می‌شوند. قالب فلزی بتن در انواع مختلف چون قالب فلزی پیاده‌رو، سنگفرش، مخصوص پل، مخصوص ساختمان، ستون، تونل و غیره موجود می‌باشد. با توجه به وزن و کاربرد می‌توان از فلزهای مختلفی برای ساخت آن‌ها استفاده کرد. قالب فلزی بتن پیاده‌رو در جنس آلومینیوم و آهن نیز موجود می‌باشد. همچنین ذکر این نکته لازم است که قالب‌های فلزی بتن‌فولادی که در نوع مرغوب و باکیفیت موجود می‌باشند، توسط روش‌های مختلفی چون گالوانیزاسیون آبکاری شده و در برابر زنگ‌زدگی، فرسایش و پوسیدگی مقاومت بالایی دارند.

    قالب بتن فلزی

    آشنایی با انواع قالب‌های فلزی

    انواع قالب‌های فلزی نیز بر اساس میزان تحمل بار و کاربری خود دارای انواع مختلفی می‌باشد که در این بخش از پرشین سازه به سه نمونه اصلی از انواع قالب‌های فلزی اشاره می‌کنیم که این موارد به شرح زیر می‌باشد:

    1. قالب ثابت

    به‌طورکلی این نوع از قالب‌ها با بتن خیس و تازه و یا مواد دیگر پر می‌شوند و عموماً برای نگه‌داشتن میل‌گردها به‌طور ثابت در سازه استفاده می‌شوند.

    2. قالب بالارونده

    قالب بالارونده نوع خاصی از قالب بتون برای سازه‌های عمودی است که با انجام فرایند ساخت به سمت بالا حرکت می‌کند.

    3. قالب لغزان

    قالب لغزنده ازلحاظ ماهیت و کاربرد مشابه قالب بالارونده است. این قالب در یک‌رویه مداوم به‌صورت قائم (عمودی) نصب می‌شود. درواقع، این نوع سیستم قالب‌بندی، روشی برای تولید مقاطع مرتفع بتن آرمه است و برای ساخت دیواره‌های هسته‌ای و شفت‌های اصلی در سازه‌های مرتفع مناسب است. همچنین لازم به ذکر است که روش قالب لغزنده برای ساخت سازه‌های بلند و با طول زیاد نظیر سیلوها، برج‌های مخابراتی، هسته‌های برشی ساختمان‌های بلند، برج‌های خنک‌ساز، دودکش‌ها، پایه‌های پله، کف تونل‌ها، کانال‌های آب، کف جاده‌ها و سازه‌های مشابه،‌ مورداستفاده قرار می‌گیرد. با استفاده از سیستم قالب لغزنده بسیاری از داربست بندی‌های اطراف سازه حذف‌ و سرعت اجرای کار به همراه نمای بهتر برای کار افزایش می‌یابد.

    بررسی کلی ویژگی‌های قالب‌های فلزی بتنی

    به‌طورکلی استفاده از این نوع از قالب‌ها ازجمله رایج‌ترین ابزار در فرایند بتن‌ریزی و ساخت‌وساز می‌باشد. در همین راستا نیز در این بخش به معرفی و بررسی ویژگی‌های قالب‌های فلزی بتنی می‌پردازیم. درواقع قالب‌های فلزی ازجمله انواع متریالی می‌باشند که قابلیت حمل آسان، استفاده به‌صورت مدولار، مقاومت فیزیکی بالا، نچسبیدن به بتن، سادگی اتصالات، سرعت اجرای بالا، دکفراژ سریع، سطح صاف در کنار تکرارپذیری بالا را داشته و همین ویژگی‌های نیز عاملی برای موارد رایج استفاده از آن‌ها می‌باشد. از طرفی یکی از بزرگ‌ترین برتری قالب فلزی بتن، مقاومت بسیار بالای آن در مقابل فشارهای ناشی از انبوه بتن می‌باشد. با توجه به وزن استاندارد این نوع از قالب‌ها می‌توان شاهد، اجرای یک پروژه اعم از دیوار، سرستون و یا تیر پل و ... با استفاده از هزاران بتن بود؛ بنابراین قالب بتن بایستی به‌سادگی بتواند وزن این حجم از بتن را تحمل کرده و تغییر شکل ندهد که در غیر این صورت ضرر و زیان پروژه بسیار بالا خواهد بود و به همین علت غالباً قالب بتن از فلز یا چوب سفت‌وسخت تولید می‌گردد. لازم به ذکر است که در سال‌های اخیر شاهد تولید چشمگیری از قالب بتن از جنس‌های پلاستیک، فایبرگلاس و رزین بوده‌ایم اما در هزینه و مقاومت این مصالح در برابر نقش چوب و فلز کمی جای تردید وجود دارد.

    بیشتر بخوانید : بتن نما

    آشنایی با اجزای اصلی قالب‌های فلزی بتن

    اجزای قالب فلزی در تمامی انواع قالب‌های بتن اجزای مشخص و بدون تغییری می‌باشند. اجزای قالب فلزی در کنار یکدیگر سبب می‌شوند تا سازه‌ای یکپارچه، مستحکم و مقاوم، بدون هیچ عیب و نقصی ایجاد شود. در همین راستا نیز می‌توان اجزای اصلی این نوع از قالب‌ها را شامل رویه، بدنه، پشت‌بندها، حائل، ستون، مهارها و غیره در نظر گرفت که می‌توان این قالب‌ها را در کنار یکدیگر قرار داده و سیستم‌های پیچیده‌تری چون قالب مدولار، قالب بالارونده، قالب میزی، قالب چرخشی، قالب چکشی، قالب لغزنده و غیره را به وجود آورد. هرچقدر که سازه‌ی موردنظر پیچیده‌تر باشد قالب فلزی پیچیده‌تر بوده و قالب از اجزای بیشتری تشکیل می‌شود، از طرفی هرچقدر سیستم قالب فلزی پیچیده‌تر باشد قالب‌بندی فلزی نیز سخت‌تر و پیچیده‌تر خواهد بود. اگر بخواهیم قالب‌بندی فلزی را برای تمام سازه‌ها به‌طور مختصر شرح دهیم، بدین‌صورت می‌باشد که در قالب فلزی بتن خیس شده را ریخته و پس از خشک شدن قالب فلزی را از آن جدا می‌نمایند.

    آشنایی با معیارهای طبقه‌بندی انواع قالب‌های بتن

    در یک نگاه کلی می‌توان اذعان نمود که طبقه‌بندی قالب بتن بستگی به نوع و محل استفاده آن دارد. به‌طوری‌که مناسب‌ترین قالب بتن برای پروژه موردنظر معمولاً با مقدار جریان، حجم قالب بتن، فشار و وزنی که قالب بتن باید تحمل کند، سنجیده می‌شود. به‌عنوان‌مثال قالب بتن مورداستفاده برای پروژه‌های عمرانی مسطح از 3 تا 12 اینچ (هر اینچ معادل با ۲.۵۴ سانتی‌متر است)‌ متغیر است. چون حداکثر مقدار بتن در زیربنای پروژه‌های عمرانی مسطح مورداستفاده قرار می‌گیرد؛ بنابراین قالب بتن چوبی (فریم فلزی با کف پلای وود) یا قالب بتن فلزی به علت تحمل وزن زیاد برای پروژه‌های عمرانی وسیع همچون پل‌ها، سد و مخازن، دیوارهای یک‌طرفه و دوطرفه و ... مورداستفاده قرار می‌گیرند. مورد بعدی، ضریب تکرارپذیری بالای قالب بتن فلزی می‌باشد. قالب بتن فلزی، بعد از هر بار استفاده به‌راحتی و با کمترین هزینه تمیز، تعمیر و دپو شده و بعد از یک اوور حالی کامل آماده استفاده مجدد می‌باشد. با اندکی دقت در دکفراژ و جابجایی قالب بتن فلزی می‌توان عمر مفید این قالب‌ها را تا سطح قابل‌توجهی بالا برد؛ بنابراین در حال حاضر قالب بتن فلزی مقرون ‌به‌صرفه‌ترین محصول در این زمینه با توجه به وضیعت اقتصادی پروژه‌ها محسوب می‌گردد.

    در باب مزایا و معایب انواع قالب‌های فلزی بتن

    هرگونه قالبی با توجه به خصوصیات و ویژگی‌هایی که دارد همراه با مزایا و معایبی نیز می‌باشد که در بعضی موردها مزیت‌های آنان بیشتر از معایب آنان می‌باشد. در همین راستا نیز در ابتدا به بررسی مزایای این نوع از قالب‌های بتن می‌پردازیم که به شرح زیر است:

    • قالب فلزی بتن، دارنده مقاومت بیشتری نسبت به قالب‌های دیگر می‌باشد و تعداد دفعات بیشتری می‌توان از آن استفاده نمود.

    • به‌طورکلی به‌کارگیری از قالب فلزی بتن سرعت انجام عمل را ارتقاء می‌دهد و درنتیجه می‌توان در مقطع دوره کوتاه‌تری، عمل بیشتری انجام بخشید.

    • این نوع قالب فلزی در قبال آتش‌سوزی از خود مقاومت نشان می‌دهد و همین مسئله یکی خصوصیت‌هایی می‌باشد که منجر شده است نسبت به نوع چوبی و پلاستیکی قالب‌ها، برتری داشته باشد.

    • می‌توان گنجایش این قالب فلزی بتن را مزیتی به‌حساب آورد که درنتیجه آن عملکرد بسیار بالایی را شاهد خواهیم بود.

    از طرفی از بین معایب آن می‌شود به این اشاره نمود که‌:

    • این مدل قالب فلزی بتن، عایق حرارت نیست و درنتیجه تبادل گرمایی بسیار بالایی را دارا می‌باشد.

    • به‌طورکلی به‌منظور تنظیم این نوع قالب فلزی، در ابتدا می‌بایست بهایی متعددی بپردازید.

    • وزن این نوع از قالب‌ها بالاتر از سایر متریال می‌باشد.

    بنا بر آنچه از مزایا و معایب این نوع از قالب‌ها مطرح کردیم، امروزه شایع‌ترین جور قالب‌ها، قالب فلزی بتن می‌باشند؛ به دلیل آنکه آن‌ها در مجموعه خود تحت عنوان شایسته‌ترین نوع شناخته گردیده‌اند. باوجود وزن بالایی که قالب فلزی بتن دارا است و هزینه‌ای که در ابتدا بایستی برای آن‌ها صرف کرد، بازهم گزینه ایده آلی بوده و بسیاری از کارفرمایان استفاده از این نوع قالب بتن را ترجیح می‌دهند.

    بیشتر بخوانید : بتن و فرآورده های بتن

    قالب فلزی بتن

    آشنایی با نکاتی مهم در قالب‌بندی بتن

    به‌طورکلی به‌منظور استفاده از قالب‌های بتن برای قالب‌بندی لازم است تا یکسری از نکات به‌طور کامل پوشش داده‌شده و در نظر گرفته شوند. به همین منظور نیز موارد زیر قابل‌ارائه می‌باشد که به شرح زیر است:

    • مخارج تهیه مصالح و ساخت قالب متناسب با نیازهای مورد مصرف آن باشد.

    • مصالح مصرفی برای ساخت قالب با دقت کافی انتخاب و تهیه شود به‌نحوی‌که بین دفعات استفاده از قالب و تداوم فعالیت‌های کارگاه ازنظر اقتصادی تعادل برقرار باشد؛ به‌عبارت‌دیگر هرچقدر امکان تعداد دفعات بیشتر استفاده از قالب وجود داشته باشد به همان میزان در استحکام آن و انتخاب نوع مصالح مرغوب باید توجه بیشتری شود.

    • انتخاب روش ساخت و مصالح مناسب و در صورت لزوم پوشش مناسب سطوح داخلی قالب، به‌نحوی‌که امکان دستیابی به نتایج موردنظر مستقیماً میسر باشد. چراکه ترمیم بتن و یا تغییر و اصلاح فرم موردنظر طرح‌شده قبلی پس از گرفتن بتن و باز کردن قالب‌ها هم بسیار دشوار و حتی درصورتی‌که امکان داشته باشد، به‌مراتب از پیش‌بینی‌های لازم اولیه گران‌تر تمام می‌شود.

    • روش مناسب و وسایل کافی برای حمل، بلند کردن و سوار نمودن قالب‌ها در محل کار انتخاب و پیش‌بینی‌شده باشد.

    • انواع مصالحی که ممکن است به‌کاربرده شوند، نظیر قالب‌های فلزی و یا چوبی باید موردتوجه و بررسی قرار گیرند و هرکدام که برحسب مورد مناسب‌تر تشخیص داده شد انتخاب شود. قالب‌های چوبی معمولاً سبک‌تر و لذا امکان ساخت قطعات بزرگ‌تر و استفاده از آن‌ها بیشتر از قالب‌های فلزی است. در عوض قالب‌های فلزی را به‌دفعات بیشتر از قالب‌های چوبی می‌توان مصرف نمود.

    • طراحی قالب باید به نحوی انجام شود که در چهارچوب خواسته‌های معماری و سازه‌ای بتوان به تعداد دفعات هر چه بیشتر مصرف کرد و تطبیق و تنظیم آن برای کارهای بعدی تکراری سهل و راحت باشد. همچنین تعادل موارد فوق باید طوری باشد که قبل از شروع قالب‌بندی امکان محاسبه مخارج آن مقدور بوده و ازنظر اقتصادی به‌صرفه و توجیه‌پذیر باشد.

    بیشتر بخوانید : بتن مسلح

    کلام پایانی

    همان‌طور که در این مقاله نیز همچون دیگر مقالات پرشین سازه همراه ما بودید، هدف از این نوشتار آشنایی شما عزیزان با قالب‌های فلزی بتن و نقش آن‌ها در یک قالب‌بندی باکیفیت بود که امیدواریم مفید واقع‌شده باشد. همچنین در پایان این نوشتار لازم به اذعان است که نظرها و پیشنهادات شما عزیزان برای ما دلگرم‌کننده و در راستای آماده‌سازی مطالب بهتر و کاربردی‌تر بسیار مفید خواهد بود؛ بنابراین نظرها و پیشنهادات خود را در قالب کامنت در سایت پرشین سازه قرار دهید تا ما نیز از این موارد نهایت استفاده را ببریم.

    پرسش و پاسخ‌های متداول

    نظرات

    کلیه حقوق برای شرکت ارتباطات ماندگار پرشین محفوظ می باشد.

    Copyright © 2019 Ertebatat Mandegar Persian Ltd. Ertebatat Mandegar Persian Company ® , All Rights Reserved.